Kriptovalyuta bazarı son illərin ən gərgin sınaqlarından biri ilə qarşı-qarşıyadır. Ötən həftə Bitcoin-in kəskin şəkildə qiymət itirərək 60 000 dollar səviyyəsinin altına düşməsi, investorlar arasında ciddi təşviş yaradıb. Bu eniş, 2022-ci ildə Sem Benkmen-Fridin (Sam Bankman-Fried) FTX birjasının iflasından bəri qeydə alınan ən pis həftəlik performans kimi tarixə düşüb.
Ekspertlər xəbərdarlıq edirlər ki, zahirən sakit görünən bu düzəliş, əslində daha dərin struktur zəifliklərin və yeni bir eniş dalğasının başlanğıcı ola bilər.
Bazarda neqativ trendin formalaşmasına və qiymətlərin kəskin aşağı düşməsinə eyni vaxtda təsir edən bir neçə mühüm faktor var:
-
ETF-lərdən kütləvi qaçış: Son 13 gün ərzində ABŞ-dakı spot Bitcoin ETF-lərindən təxminən 5,5 milyard dollar həcmində nəhəng vəsait çıxarılıb. Qurumsal investorların geri çəkilməsi likvidlik böhranını dərinləşdirir.
-
"Strategy Inc." şoku və miflərin qırılması: Kripto dünyasında "heç vaxt satma" (HODL) fəlsəfəsinin ən böyük müdafiəçisi olan və Maykl Seylorun (Michael Saylor) rəhbərlik etdiyi "Strategy Inc." (keçmiş MicroStrategy) şirkətinin üstünlük verdiyi imtiyazlı səhmlərin dividentlərini ödəmək üçün tarixdə ilk dəfə cüzi miqdarda (32 ədəd) Bitcoin satması bazarda panika yaradıb. Şirkət daha sonra 101 milyon dollara 1550 Bitcoin aldığını elan etsə də, investorların etimadını tam bərpa etmək mümkün olmayıb.
-
Makroiqtisadi və geosiyasi gərginlik: ABŞ və İran arasındakı müharibə riski və ABŞ əmək bazarının güclü gəlməsi, ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin (FED) faiz endirimi gözləntilərini minimuma endirib, hətta yeni faiz artımı ehtimallarını masaya gətirib.
-
Kapitalın Süni İntellektə (AI) axması: "Wave Digital Assets" rəsmisi Raciv Sovninin (Rajiv Sovni) sözlərinə görə, Bitcoin artıq ABŞ səhmləri ilə müsbət korrelyasiyasını (eyniistiqamətli hərəkətini) itirib. Treyderlər kapitallarını riskli kripto aktivlərdən çıxararaq sürətlə böyüyən süni intellekt və texnologiya nəhənglərinin səhmlərinə yönəldirlər.
Bitcoin bazar günü ilə başa çatan həftədə 7 gün ərzində 16% dəyər itirib. Bu, FTX iflasının 2022-ci ilin noyabrında 23% enişə səbəb olduğu dövrdən bəri ən kəskin həftəlik düşüşdür. Qiymətin 60 000 dollardan aşağı düşməsi onu 2024-cü ilin oktyabrından bəri ən aşağı səviyyəyə endirib və keçən ilin 126 000 dollardan yuxarı rekord səviyyəsindən 50%-dən çox aşağı salıb.
"Wincent" şirkətinin baş direktoru Paul Hovard mövcud durumu "səssiz ayı bazarı" adlandırır. "Primal Fund"ın həmtəsisçisi Qriffin Ardern isə daha bədbindir: "Düşüşün davam edəcəyini düşünürəm. Biz hələ həqiqi dibdən xeyli uzaqdayıq".
"Tokenize Capital"ın idarəedici tərəfdaşı Hayden Hyuz qeyd edir ki, balansında irihəcmli kriptovalyuta saxlayan şirkətlər hazırda ən böyük risk faktorudur. Əgər qlobal maliyyə şərtləri pisləşməyə davam edərsə, bu şirkətlər öhdəliklərini yerinə yetirmək üçün margin call (əlavə vəsait tələbi) və məcburi kütləvi satışlarla (liquidation) qarşılaşa bilərlər.
Əvvəlki kripto qışlarında Bitcoin-in 80%-ə qədər dəyər itirdiyini nəzərə alan analitiklər daxili və xarici faktorlar yumşalmayana qədər investorlara ehtiyatlı olmağı tövsiyə edirlər.
MONETAR.AZ
