Qlobal mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) bazarında güc balansı yenidən dəyişir. Bloomberg agentliyinin yaydığı son məlumatlara əsasən, dünyanın ən böyük LNG idxalçısı olan Çin, yay aylarında gözlənilən anomal isti hava şəraiti və bununla bağlı elektrik şəbəkələrində (kondisionerləşdirmə səbəbindən) yaranacaq pik yüklənməni sığortalamaq üçün qaz satınalmalarını maksimum həddə çatdırıb.
Pəkinin bu aqressiv satınalma strategiyası, Yaxın Şərqdəki hərbi münaqişə nəticəsində tədarük zəncirinin qırıldığı və qlobal miqyasda qaz tankeri tapmağın çətinləşdiyi bir dövrə təsadüf edir.
Aprel ayının ortalarından etibarən Çinə yönələn qaz axınlarında ciddi sıçrayış qeydə alınıb. Çinə LNG idxalının 30 günlük hərəkətli orta göstəricisi sutkada 178 min tona yüksəlib. Bu, 2026-cı ilin fevral ayının əvvəlindən bəri qeydə alınan ən yüksək rəqəmdir və son 5 ilin mövsümi ortalamasını tamamilə yaxalayır. ABŞ-İran gərginliyi və Fars körfəzindəki hərbi əməliyyatlar səbəbindən dünyanın ən böyük istehsalçılarından olan Qətərdən gələn qaz həcmləri kəskin azalıb. Çin bu boşluğu bağlamaq üçün hər ay spot bazardan əlavə 7–10 iri LNG partiyası cəlb edir.
Qətərdən azalan həcmlər Çinli treyderlər tərəfindən coğrafi cəhətdən daha təhlükəsiz və alternativ marşrutlara malik ölkələrin hesabına kompensasiya edilir:
-
Kanada: Sakit okean sahilində yeni istifadəyə verilən LNG terminalları vasitəsilə Çin bazarına birbaşa və qısa marşrutla yanacaq nəqlini artırıb.
-
Malayziya: Region daxili logistik üstünlüyündən istifadə edərək Çinə spot tədarükü gücləndirib.
-
Rusiya: Arktika (Yamal LNG) və Uzaq Şərq (Saxalin) layihələrindən Çinə yönələn qaz tankerlərinin sayını çoxaldıb.
Mavi yanacaq ovuna həm Çinin dövlət korporasiyaları, həm də regional özəl enerji oyunçuları qoşulub:
-
CNOOC (China National Offshore Oil Corporation): Dövlət adından strateji ehtiyatların formalaşdırılması və sahil terminallarının doldurulması prosesinə rəhbərlik edir.
-
Guangdong Jovo Energy Group: Çinin ən böyük sənaye mərkəzi olan Quandun əyalətini elektrik enerjisi ilə təmin etmək üçün müstəqil şəkildə beynəlxalq birjalardan əlavə qaz partiyaları (cargo) axtarışını sürətləndirib.
Çinin qaza olan bu böyük iştahı, onsuz da enerji böhranı və Yaxın Şərq blokadası ilə boğuşan Avropa İttifaqı üçün ciddi siqnaldır. Hazırda Avropaya LNG tədarükünün 30 günlük hərəkətli orta göstəricisi ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 19% aşağıdır və mart ayından bəri azalmaqda davam edir.
Aİ ölkələri qış mövsümünə hazırlaşmaq üçün növbəti aylarda yeraltı qaz anbarlarını (UGS) doldurmaq məcburiyyətindədirlər. Lakin Çinin spot bazardakı aktivliyi sərbəst qaz tankerlərinin Asiyaya yönəlməsinə səbəb olur. Bu amil yaxın aylarda Asiya (JKM) və Avropa (TTF) qaz qovşaqları arasında qiymət müharibəsini (böyük premium yarışını) yenidən alovlandıra bilər.
MONETAR.AZ
