Qlobal neft bazarında geosiyasi gərginlik və struktur dəyişiklikləri fonunda kritik qərarlar qəbul edilməkdədir. Reuters agentliyinin məlumatına görə, OPEC+ koalisiyası bazar günü keçirilən nazirlər toplantısında neft hasilatı hədəflərinin ardıcıl dördüncü dəfə artırılması barədə razılığa gəlib.
Bu qərar, ABŞ və İran arasındakı qarşıdurmanın pik həddə çatdığı, logistik marşrutların iflic olduğu və bəzi kartel üzvlərinin hasilat güclərinin məhdudlaşdığı olduqca mürəkkəb bir şəraitdə qəbul edilib.
OPEC+ daxilində qərarların icrası və ümumi balans ciddi sınaqlarla üz-üzədir:
-
Hasilatda kəskin eniş: Rəsmi statistikaya əsasən, aprel ayında OPEC+ ölkələrinin ümumi hasilatı gündəlik orta hesabla 33,19 milyon barelə düşüb. Fevral ayındakı 42,77 milyon barellik göstərici ilə müqayisədə yaranan bu kəskin azalma, əsasən Fars körfəzi ölkələrinin ixrac imkanlarının daralması ilə bağlıdır.
-
Səudiyyə Ərəbistanının çətinliyi: Fevralın sonundan etibarən alyansın faktiki lideri olan Səudiyyə Ərəbistanı və digər iri istehsalçılar alıcıların fiziki neft tələbatını tam qarşılaya bilmirlər.
-
Təşkilatda parçalanma: Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ) təxminən 60 illik tarixi üzvlükdən sonra OPEC-i tərk edib. Bu addım kartelin uzunmüddətli birliyinə və rəqəmsal kvota siyasətinə ciddi zərbə kimi qiymətləndirilir.
Toplantının yekun bəyanatına əsasən, alyans 2023-cü ildə qəbul edilmiş gündəlik 1,65 milyon barellik könüllü ixtisarları geri qaytarmaq strategiyasına sadiqdir:
-
İyul artımı: 7 əsas ixracatçı ölkə iyul ayından etibarən hasilat hədəflərini gündəlik 188 min barel artıracaq.
-
Kumulyativ təsir: İyul ayındakı bu artımla birlikdə bazara ümumilikdə 567 min barel əlavə xam neft qaytarılmış olacaq.
-
Sentyabr hədəfi: Əgər avqust və sentyabr aylarında da aylıq 188 min barellik artım tempi qorunsa, könüllü məhdudiyyətlərin tamamilə ləğvi sentyabrın sonuna qədər başa çatacaq.
Keçmiş OPEC rəsmisi və enerji bazarları üzrə tanınmış analitik Jorge Leon vurğulayır ki, kağız üzərində qəbul edilən bu artımların fiziki bazara təsiri hələlik minimal ola bilər.
Hörmüz boğazı qapalı qaldığı müddətdə OPEC+ hasilatının artırılması çox da əhəmiyyət kəsb etmir. Lakin boğaz yenidən açıldıqdan sonra bazar çox sürətlə 'çatışmazlıq qorxusundan' (deficit) 'artıq təklif qorxusuna' (oversupply) keçə bilər.
Yaxın aylarda qlobal neft qiymətlərinin (Brent və WTI) hansı istiqamətdə hərəkət edəcəyini yalnız OPEC+-ın rəsmi kvotaları müəyyən etməyəcək. Bazarın real taleyi Yaxın Şərqdəki geosiyasi gərginliyin yumşalmasından və qlobal neft tankerlərinin 1/5-nin keçdiyi Hörmüz boğazında dəniz nəqliyyatının nə vaxt bərpa olunacağından asılı olacaq.
MONETAR.AZ
