Çin Gömrük Administrasiyasının açıqladığı son rəsmi hesabat qlobal ticarətdə böyük əks-səda doğurub. May ayında ölkənin xarici ticarət profisiti proqnozlaşdırılan 88,7 milyard dolları kəskin üstələyərək 105,43 milyard ABŞ dollarına yüksəlib. Bu göstərici həm aprel ayının nəticəsini (84,8 milyard dollar) geridə qoyub, həm də cari ilin yanvar ayından bəri qeydə alınan ən böyük ticarət profisiti olub.
May ayında Çinin ixracı illik müqayisədə 19,4% artaraq bazarın gözlədiyi 15%-lik proqnozu xeyli qabaqlayıb. İqtisadçılar bu kəskin sıçrayışı üç əsas faktorla izah edirlər:
-
"Qabaqlayıcı sifarişlər" (Front-loading): Yaxın Şərqdə (xüsusilə İran ətrafında) davam edən hərbi münaqişələr və Hörmüz boğazındakı geosiyasi risklər səbəbindən xarici şirkətlər logistika xərclərinin artacağını təxmin edərək sifarişləri bir neçə ay öncədən yerləşdiriblər.
-
ABŞ bazarında bərpa: Keçmiş dövrlərdəki rüsum müharibələrinin yaratdığı durğunluqdan sonra, Çinin ABŞ-a ixracı may ayında 36% artaraq 2021-ci ildən bəri ən yüksək aylıq artım tempini nümayiş etdirib.
-
Texnoloji sıçrayış: Qlobal kompüter və komponent ixracı 66%, inteqrasiya olunmuş dövrələr (çiplər) isə 111% artıb.
Analitiklər qeyd edirlər ki, anbarların bu cür qabaqlayıcı sürətlə doldurulması müvəqqəti xarakter daşıyır. Yaxın aylarda xarici alıcıların inventar optimallaşdırılmasına keçməsi ilə Çinin ixrac tempində zəifləmə qaçılmaz ola bilər.
Çinin idxalı da may ayında illik ifadədə 27,4% artaraq analitiklərin gözləntilərini üstələyib. Bu artımın arxasında ölkənin daxili rəqəmsallaşma və süni intellekt yarışı dayanır. Ölkə daxilində nəhəng data mərkəzlərinin tikintisi və AI infrastrukturunun genişləndirilməsi Cənubi Koreyadan (xüsusilə Samsung və SK Hynix kimi nəhənglərdən) yarımkeçirici və yüksək texnoloji komponentlərin idxalını pik həddə çatdırıb. Qlobal tədarük zəncirindəki qeyri-müəyyənlik fonunda Çin fabrikləri istehsalın dayanmaması üçün bəzi yarımfabrikatların və resursların idxalını sürətləndirib.
May ayında Çinin ixracı illik müqayisədə 19,4% artıb. Bu, bazarın təxmin etdiyi 15%-lik artımdan yüksəkdir. Bu rəqəmlər bir daha təsdiq edir ki, rəsmi Pekinin iqtisadiyyatı daxili istehlaka yönləndirmək bəyanatlarına baxmayaraq, Çin hələ də fundamental olaraq ixracyönümlü modelə söykənir. Daxili bazarda daşınmaz əmlak və pərakəndə satış sektorundakı zəiflik (məsələn, retail satışların aşağı tempdə qalması), xarici ticarətdən gələn bu böyük profisit hesabına kompensasiya edilir.
Lakin uzunmüddətli perspektivdə qlobal enerji böhranı, Hörmüz boğazındakı gərginlik və Avropa İttifaqının Çin istehsalı olan elektromobillərə tətbiq etdiyi tariflər bu ixrac dayaqları üçün ciddi sınaq olaraq qalmaqdadır.
MONETAR.AZ
