Yaxın Şərqdə Hörmüz boğazı ətrafında yaranan geosiyasi böhran və bunun nəticəsində neft qiymətlərinin kəskin sıçrayışı, Avropadan sonra Asiyanın ən böyük iqtisadiyyatı olan Yaponiyanı da qlobal reflasiya (inflyasiyanın sürətlənməsi) girdabına çəkir. Enerji idxalında demək olar ki, tamamilə Yaxın Şərq neftindən asılı olan Tokioda həm borc, həm də valyuta bazarları eyni vaxtda siqnal verir.
Yaponiya dövlət istiqrazlarının kütləvi satışı nəticəsində gəlirliliklər son onilliklərin maksimumuna yüksəlib.
Sabit gəlirli qiymətli kağızlar bazarında investorlar Yaponiya Mərkəzi Bankının inflyasiya təzyiqi qarşısında faizləri daha aqressiv artıracağını qiymətləndirərək istiqrazları əllərindən çıxarırlar (istiqrazın qiyməti düşdükdə, onun gəlirliliyi riyazi olaraq yüksəlir):
-
10 illik istiqrazlar: Yaponiyanın 10 illik etalon dövlət istiqrazlarının gəlirliliyi 1996-cı ilin sentyabrından bəri (son 30 ildə) görülməyən ən yüksək səviyyəyə çatıb.
-
30 illik istiqrazlar: "Ultrauzun" müddətli istiqrazların gəlirliliyi isə tarixi maksimumunu yeniləyib. Bazar dilində bu proses gəlirlilik əyrisinin "ayı trendi" (bear steepening) fonunda kəskin dikləşməsi adlanır.
Hökumətin daxili bazarda inflyasiyanın qarşısını almaq üçün neft topdansatış şirkətlərinə verdiyi irihəcmli subsidiyalar apreldə baza inflyasiyanı müvəqqəti azaltsa da, istehsalçı qiymətləri indeksi (topdansatış inflyasiyası) son bir ilin ən sürətli artımını nümayiş etdirib.
Capital Economics-in eksperti Tomas Metyuzun hesablamaları vəziyyətin ciddiliyini ortaya qoyur: Əgər Yaxın Şərqdəki gərginlik səbəbindən neftin bir bareli ilin sonunadək $130 ətrafında qalarsa, bu subsidiyaların hökumətə xərci Yaponiyanın ÜDM-nin təxminən 2%-nə bərabər olacaq. Bu isə onsuz da nəhəng olan dövlət borcunun maliyyələşdirilməsi üçün hökumətin yenidən böyük həcmdə istiqraz buraxmalı (borclanmalı) olacağı deməkdir.
İstiqraz bazarındakı bu xaos Yapon milli valyutasına da ağır zərbə vurur. Aprelin sonunda rəsmi Tokionun milyardlarla dollarlıq birbaşa valyuta intervensiyası (bazara dollar satıb yen almaq) həyata keçirdiyi təxmin edilsə də, bu müdaxilənin effekti qısamüddətli olub.
Yen dollara qarşı yenidən zəifləyərək kritik 1 USD = 160 JPY psixoloji həddinə yaxınlaşıb. Bu isə idxal olunan xammalın ölkə daxilində daha da bahalaşmasına (idxal inflyasiyası) rəvac verir.
Bazar artıq "reflasiya sövdələşməsi"nin son həddinə çatıb. Analitiklər hesab edirlər ki, Yaponiya Mərkəzi Bankı (BoJ) iyun ayında ya faiz dərəcələrini gözləniləndən daha erkən artırmaq, ya da balansındakı dövlət istiqrazlarının alış proqramını kəskin ixtisar etmək məcburiyyətində qalacaq.
MONETAR.AZ
