Qlobal iqtisadiyyatda birbaşa xarici investisiyaların (BXİ) həcmi son 35 ildə kəskin artıb. Ən böyük investisiya axınları isə Şimali Amerika və Asiya regionlarının payına düşür. MONETAR.AZ xəbər verir ki, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Dünya İnvestisiya Hesabatına əsasən, 2025-ci ildə dünya üzrə xarici birbaşa investisiyaların həcmi 1,6 trilyon ABŞ dollarını ötüb.
Müqayisə üçün, 1990-cı ildə qlobal BXİ axınları təxminən 200 milyard dollar təşkil edirdi. Son onilliklər ərzində xüsusilə Şimali Amerika və Asiya böyük həcmdə investisiya cəlb edən əsas regionlara çevrilib.
2025-ci ildə Şimali Amerikaya daxil olan birbaşa xarici investisiyaların həcmi 344 milyard dollar, Asiyaya yönələn investisiyaların həcmi isə 644 milyard dollar olub.
Asiya üzrə göstəricilərdə Çinin payı 105 milyard dollar təşkil edib. Bu isə regionda investisiya istiqamətlərinin şaxələndiyini göstərir. Çin artıq yalnız xarici kapital üçün cəlbedici bazar deyil, eyni zamanda özü də xarici ölkələrdə investor kimi daha fəal mövqe tutur.
Hesabata görə, son 35 ildə xarici investisiyaların nisbi artımı ən çox inkişaf etməkdə olan ölkələrdə qeydə alınıb.
Asiya, Afrika və Latın Amerikasında BXİ axınları 1990-cı illərlə müqayisədə təxminən 20 dəfə artıb. Bununla belə, Afrika və Latın Amerikası hələ də mütləq göstəricilər baxımından daha aşağı səviyyədə qalır.
Eyni dövrdə Şimali Amerikada xarici investisiya axınları təxminən 5 dəfə, Avropada isə üç dəfəyə yaxın artıb. Digər inkişaf etmiş iqtisadiyyatlarda artım göstəricisi isə təxminən 700 faiz təşkil edib.
Birbaşa xarici investisiya şirkətin başqa ölkədə fəaliyyət qurması, yerli biznesdə pay əldə etməsi, müəssisə alması və ya yeni istehsal sahəsi yaratması ilə bağlı kapital qoyuluşudur. Bu investisiyalar adətən texnologiya, idarəetmə təcrübəsi və bilik mübadiləsi ilə müşayiət olunur. Birgə müəssisələrin yaradılması da BXİ formalarından biri hesab edilir. Bir ölkənin maliyyə bazarında sadəcə qiymətli kağızların alınması və şirkət üzərində nəzarət imkanı yaratmayan investisiyalar isə birbaşa xarici investisiya hesab edilmir.
