Hörmüz boğazından keçən tranzit həcmi son bir həftədə adi səviyyənin cəmi 3%-nə enib. Bu barədə Bank of America tərəfindən yayımlanan qlobal gəmiçilik məlumatlarında bildirilir. Səbəb isə bölgədə tətbiq olunan ikili hərbi-dəniz blokadasıdır.
Eyni zamanda, neft axınlarının yönləndirilməsi nəticəsində Qırmızı dəniz üzərindən tranzit son həftələrdə artıb.
ABŞ İranın təklifini nəzərdən keçirir
Bankın məlumatına görə, ABŞ İranın Hörmüzdən keçidin bərpası ilə bağlı təklifini nəzərdən keçirir. Təklif nüvə proqramı üzrə danışıqların təxirə salınması şərti ilə irəli sürülüb.
Konteyner daşımalarında vəziyyət
İranla müharibə fonunda konteyner daşımalarında pozuntular məhdud səviyyədə qalır. Spot tariflərin isə artıq pik həddə çatdığı ehtimal olunur.
2026-cı ilin aprelində limanların qlobal yüklənməsi illik müqayisədə 0,75% azalıb. Gələcək qiymət göstəriciləri (forward) isə müqavilə mövsümü bitdikcə spot tariflərin aşağı düşə biləcəyinə işarə edir.
ABŞ-a konteyner idxalı da illik müqayisədə azalır, baxmayaraq ki, son həftələrdə Sakit okean marşrutu üzrə daşımalar mövsümi faktorlar səbəbindən nisbətən güclü olub.
Neft və tanker bazarına təsir
Hörmüzün bağlanması tanker daşımalarına ciddi təsir göstərib:
- Yaxın Şərqdən neft ixracı kəskin azalıb;
- ABŞ neft ixracı isə strateji ehtiyatların bazara buraxılması hesabına aprelin ortalarında illik müqayisədə 10% artıb.
Çox böyük neft tankerləri (VLCC) üçün gündəlik fraxt dərəcələri 400–500 min dollar səviyyəsinə yüksəlib. Analitiklər hesab edir ki, Hörmüzdə keçid bərpa olunarsa, bu qiymətlər normallaşa bilər.
Bununla belə, Bank of America VLCC tariflərinin yenə də yüksək — gündəlik 100–150 min dollar səviyyəsində qalacağını proqnozlaşdırır. Bu, ehtiyatların artırılması, daha uzun marşrutlar və tanker donanmasının qeyri-optimal yerləşməsi ilə izah olunur.
Quru yük daşımalarında artım
Clarksons məlumatına görə, 2026-cı ilin birinci rübündə quru yük daşımalarına tələbat illik müqayisədə 5% artıb. Bu artım əsasən taxıl tədarükünün güclü olması ilə bağlıdır.
Yaxın aylarda enerji daşıyıcılarının əvəzlənməsi səbəbindən kömür daşımalarının da artacağı gözlənilir. Mövcud bazar göstəriciləri quru yük tariflərinin 2026-cı ilin ikinci rübündə də sabit qalacağını göstərir.
MONETAR.AZ
