60-dan çox avropalı iqtisadçı və akademik Avropa Parlamentinin deputatlarına açıq məktub ünvanlayaraq rəqəmsal avro layihəsinə dəstək verməyə çağırıblar. Sənəddə qeyd olunur ki, təşəbbüsün uğursuzluğu Avropanın pul sistemi üzərində nəzarəti itirməsinə və avrozonanın ABŞ ödəniş şirkətlərindən asılılığının artmasına gətirib çıxara bilər. Məktuba ilk diqqət yetirən Financial Times qəzeti olub.
Məktub yanvarın 11-də, rəqəmsal avro ilə bağlı parlament dinləmələri ərəfəsində Avropa Parlamenti deputatlarına göndərilib. 68 imzaçı arasında fransız iqtisadçısı Toma Piketti, həmçinin avropalı akademiklər — Erik Monne (Fransa), Yan Piter Kranen (Almaniya) və Londonda çalışan Daniella Gabor yer alır. Müraciətin təşəbbüskarları Sustainable Finance Lab analitik mərkəzi və Avropa Mərkəzi Bankının (AMB) 2029-cu ilə qədər nağd pulun rəqəmsal analoqunun buraxılması planlarını dəstəkləyən Niderlandın Triodos Bankıdır. Avropa İttifaqı Şurası rəqəmsal avronun tətbiqi ilə bağlı öz mövqeyini 2025-ci ilin dekabrında təsdiqləyib.
Məktubda müəlliflər vurğulayırlar ki, “güclü rəqəmsal avro seçim məsələsi deyil, Avropanın suverenliyi, sabitliyi və dayanıqlılığı üçün əsas təminatdır”. Onların qiymətləndirməsinə görə, Avropa artıq bu gün Visa, Mastercard və PayPal daxil olmaqla, Amerika ödəniş xidmətlərindən həddindən artıq dərəcədə asılıdır. İqtisadçılar bildirirlər ki, avrozonanın 13 ölkəsində milli rəqəmsal ödəniş həlləri mövcud deyil və pərakəndə ödənişlər tamamilə beynəlxalq kart sxemlərinə söykənir. Bu isə regionu geosiyasi təzyiqlərə və xarici kommersiya maraqlarına qarşı həssas edir.
Məktub müəllifləri xəbərdarlıq edirlər ki, tamhüquqlu rəqəmsal avro olmadan, Amerika şirkətləri tərəfindən dəstəklənən özəl rəqəmsal valyutaların artması fonunda Avropanın asılılığı daha da güclənəcək. “Avropa iqtisadiyyatın ən fundamental elementi olan pullar üzərində nəzarəti itirmək riski ilə üz-üzədir”, sənəddə qeyd olunur. İqtisadçılar rəqəmsal avroya Aİ-nin bütün sakinləri üçün əlçatan olan, kifayət qədər saxlama limiti, oflayn istifadə imkanı və daxili məxfilik qorunması olan tam ictimai ödəniş vasitəsi statusunun verilməsinə çağırırlar.
Eyni zamanda layihə bank sektorunun müqaviməti ilə qarşılaşır. Financial Times-ın daha əvvəl yazdığına görə, Deutsche Bank, BNP Paribas və ING də daxil olmaqla, Avropanın ən iri bankları rəqəmsal avronun miqyasının əhəmiyyətli dərəcədə azaldılmasının tərəfdarı olub. Onlar xəbərdarlıq ediblər ki, bu təşəbbüs özəl ödəniş həllərinin mövqelərini zəiflədə və depozitlərin axınına səbəb ola bilər. Alman bank lobbisi AMB-nin təşəbbüsünü “həddindən artıq mürəkkəb” və “çox baha” adlandırıb, Avropa Parlamenti tərəfindən layihə üzrə məruzəçi təyin olunmuş ispaniyalı deputat Fernando Navarrete də onun məhdudlaşdırılmış versiyasını dəstəklədiyini bildirib.
MONETAR.AZ
