Hörmüz boğazının bağlanması dünyanı ərzaq qıtlığı həddinə gətirib. Gübrə xammalının kəskin bahalaşması Bakıda və regionlarda ərzaq məhsullarının qiymətinə necə təsir edəcək?
Dünya bazarlarında karbamid və ammonyakın qiyməti cəmi bir neçə həftə ərzində 50% artaraq bir ton üçün 720 dollara çatıb. Qətərdən gələn xammalın kəsilməsi Hindistan və Avropada istehsalı iflic etdiyi bir vaxtda, Azərbaycan öz daxili təminatı və ixrac imkanları ilə strateji üstünlük qazanır.
Dünyada gübrə zavodlarının fəaliyyətini dayandırdığı bir vaxtda, Azərbaycanın Sumqayıtda yerləşən "SOCAR Karbamid" zavodu ölkənin ərzaq təhlükəsizliyində "qalxan" rolunu oynayır. Yerli qaz resursları ilə işləyən bu müəssisə Azərbaycanın kənd təsərrüfatını xarici asılılıqdan qoruyur:
-
Daxili təminat: Azərbaycanlı fermerlər qlobal qiymət artımından birbaşa asılı deyil, çünki dövlət tərəfindən tənzimlənən və subsidiyalaşdırılan yerli gübrə təminatı mövcuddur.
-
İxrac şansı: Braziliya və Hindistan kimi nəhəng bazarların Hürmüz boğazından asılılığı Azərbaycanın ixrac potensialını artırır. Bizim ixrac yollarımız bu "qaynar nöqtədən" keçmədiyi üçün Azərbaycan karbamidi qlobal bazarda daha rəqabətqabiliyyətli hala gəlir.
Ekspertlər xəbərdarlıq edirlər ki, gübrə qıtlığı zəncirvari reaksiya verəcək. Dünyada buğda, düyü və qarğıdalı məhsuldarlığının aşağı düşməsi 2026-cı ilin payızından etibarən idxal olunan ərzaqların qiymətində özünü büruzə verəcək.
Azərbaycan üçün əsas risklər:
-
İdxal olunan ərzaqlar: Ölkəmizə gətirilən bəzi taxıl və Paxlalı bitkilərin dünya bazarındakı qiyməti yüksələ bilər.
-
Logistika xərcləri: Beynəlxalq yükdaşımalarda sığorta xərclərinin artması bütün növ idxal mallarının qiymətinə dolayısı ilə təsir edəcək.
Təhlilçilərin fikrincə, gübrə çatışmazlığı öz təsirini dərhal göstərmir. Bu ilin payızında məhsuldarlığın aşağı düşməsi, supermarket rəflərindəki qiymətlərdə 2027-ci ilin əvvəlinə qədər pik həddə çatacaq. Azərbaycan hökumətinin yerli gübrə istehsalını artırması və taxıl ehtiyatlarını gücləndirməsi bu qlobal fırtınadan az itki ilə çıxmağa imkan verən əsas addımlardır.
"Hazırda vəziyyət ciddidir, lakin Azərbaycan öz resursları sayəsində bir çox ölkədən daha əlverişli mövqedədir" – deyə yerli aqrar ekspertlər qeyd edirlər.
MONETAR.AZ
