2026-cı ilin birinci rübündə Vyetnam iqtisadiyyatında artım tempi zəifləyib. Buna səbəb Yaxın Şərqdə münaqişənin kəskinləşməsi nəticəsində enerji təhlükəsizliyinə mənfi təsirin artması və daxili inflyasiyanın sürətlə yüksəlməsi olub.
Milli Statistika İdarəsinin məlumatına görə, ümumi daxili məhsul (ÜDM) illik ifadədə 7,83% artıb. Bu göstərici ötən ilin eyni dövründə qeydə alınan 7,05%-dən yüksək olsa da, 2025-ci ilin dördüncü rübündəki 8,46%-lik artımla müqayisədə nəzərəçarpacaq dərəcədə aşağıdır. Bu isə hökumətin 10%-lik illik artım hədəfini sual altına qoyur.
Cənub-Şərqi Asiyanın bu istehsal mərkəzi üçün əsas problem Yaxın Şərq neftindən yüksək asılılıqdır. Tədarükün 80%-dən çoxu bu regionun payına düşür. Altı həftə davam edən müharibə nəticəsində dizel yanacağının qiyməti 84%, benzinin qiyməti isə 21% artıb.
Mart ayında istehlak inflyasiyası 4,65%-ə yüksəlib, nəqliyyat xərcləri isə 10,81% artıb. Buna cavab olaraq hökumət yanacaq vergilərinin azaldılması, subsidiyalar və enerji istehlakını azaltmaq üçün ölkə üzrə məsafədən iş rejiminin təşviqi kimi fövqəladə tədbirlər tətbiq edib.
İdxal xərclərinin artması Vyetnamın ticarət balansını kəsirə çevirib. İxrac rüb ərzində 19,1% artaraq 122,93 milyard dollara çatsa da, idxal 27% artaraq 126,57 milyard dollara yüksəlib. Nəticədə 3,64 milyard dollarlıq ticarət kəsiri yaranıb.
Bu, adətən müsbət saldo ilə seçilən ixracyönümlü iqtisadiyyat üçün qeyri-adi haldır. Sənaye istehsalı da zəifləmə əlamətləri göstərib. Mart ayında artım 6,9% təşkil edib ki, bu da ötən ilin eyni dövründəki 8,6%-dən aşağıdır.
Mövcud makroiqtisadi çətinliklərə baxmayaraq, uzunmüddətli investor marağı yüksək olaraq qalır. Birbaşa xarici investisiyalar (BXİ) 9,1% artaraq 5,41 milyard dollara çatıb. Yeni investisiya öhdəlikləri isə 42,9% artaraq 15,2 milyard dollar təşkil edib.
Baş nazir Fam Min Çinh 10%-lik artım hədəfini təsdiqləyərək dövlət investisiyalarının artırılacağını və enerji təchizatının Yaxın Şərqdən Körfəz ölkələri, Yaponiya və Cənubi Koreya istiqamətində diversifikasiya ediləcəyini bildirib.
Vyetnamın vəziyyəti enerji böhranı fonunda tədarük zəncirlərindəki pozuntulara qarşı “sərhəd iqtisadiyyatları”nın nə qədər həssas olduğunu göstərir. İnvestorlar diqqətlə izləyir ki, Hanoyun enerji subsidiyaları və alternativ tədarük mənbələri axtarışı ölkənin elektronika və tekstil kimi əsas ixrac sektorlarında sabitliyi bərpa edə biləcəkmi?
MONETAR.AZ
