Avropa bazarlarının qlobal bazarlardan geri qalmasının 3 səbəbi

16 İyun 2026 08:48

Yaxın Şərqdə geosiyasi münaqişənin alovlanmasından bəri Avropa şirkətlərinin səhmləri qlobal bazarlarla müqayisədə 7% dəyər itirib. Dünyanın aparıcı investisiya banklarından olan "Goldman Sachs" analitiklərinin fikrincə, Avropa birjalarının oxşar xarici bazarlardan geri qalmasını şərtləndirən 3 əsas fundamental səbəb mövcuddur. Bankın hesabatında regiona təzyiq göstərən amillər kimi enerji asılılığı, sərt pul-kredit siyasəti və süni intellekt (AI) bumundan kənarda qalmaq göstərilir.

1. Qaz qiymətlərinə həssaslıq və enerji asılılığı

Avropa Mərkəzi Bankının (AMB) da etiraf etdiyi kimi, avrozona qlobal enerji resurslarının xalis idxalçısıdır. Bu səbəbdən region Yaxın Şərqdəki geosiyasi risklərə qarşı son dərəcə həssasdır. Hətta qlobal tələbin zəifləməsi səbəbindən "Brent" markalı neftin bir bareli 90 dollardan aşağı düşsə də, inkişaf etməkdə olan ölkələrin yay tələbatı və inkişaf etmiş dövlətlərin qış öncəsi anbarları doldurmaq istəyi qaz qiymətlərini bahalaşdırıb.

"Goldman Sachs" ekspertləri vurğulayırlar ki, Avropa iqtisadiyyatı neftlə müqayisədə təbii qaza daha çox həssasdır:

Mavi yanacağın bahalaşması birbaşa şirkətlərin mənfəət marjalarına təzyiq göstərir və səhm üzrə mənfəət (EPS) gözləntilərini azaldır.
Bu resurs böhranından ən çox mənfi təsirlənən sahələr isə Almaniya iqtisadiyyatı və ümumi istehlak malları sektorudur.

2. Yüksək faiz dərəcələri və "sərt monetar" mühit

Avropada səhmlərin qiymətləndirilməsinə mane olan digər mühüm faktor inflyasiya təzyiqləri və faiz dərəcələrinin uzun müddət yüksək qalacağı gözləntiləridir. AMB-nin rəsmi faiz dərəcələrini 25 baza bəndi artırması bazarlarda pul-kredit siyasətinin daha da sərtləşəcəyi siqnallarını gücləndirib.

Bu proses qısamüddətli istiqrazların gəlirliliyini yüksəldib və real faiz dərəcələrini məhdudlaşdırıcı zonaya keçirib. Nəticədə, Avropa şirkətlərinin mənfəət marjalarının daralması riski artıb və birja əmsalları aşağı düşüb.

3. Süni intellekt rəllisinə zəif inteqrasiya

Hazırda qlobal fond bazarlarındakı yüksəlişin əsas hərəkətverici qüvvəsi süni intellekt və yarımkeçirici sektorlarıdır. Lakin Avropanın bu qlobal texnoloji bumda iştirakı çox məhduddur. Bunun əsas səbəbi qitədə böyük texnologiya şirkətlərinin sayının azlığıdır. Texnologiya sektoru Avropa indekslərinin cəmi 10%-ni təşkil edir, qalan böyük pay isə ənənəvi maliyyə, sənaye və səhiyyə sahələrinin üzərinə düşür.

Müqayisə üçün qeyd edək ki, ABŞ səhmləri ilin əvvəlindən 8% bahalaşsa da, bu artımın cəmi 2%-i süni intellektlə əlaqəsi olmayan sektorların payına düşüb. Oxşar şəkildə, Asiya bazarları (Yaponiya istisna) 18% yüksəlsə də, texnoloji mərkəzlər olan Cənubi Koreya və Tayvan çıxarıldıqda dərhal 5% geriləmə nümayiş etdirir. Bu datalar qlobal qazancların məhz AI sahəsinə bağlı olduğunu sübut edir.

Bütün bu çətinliklərə rəğmən, "Goldman Sachs" ilin dördüncü rübündə vəziyyətin tədricən normallaşacağını proqnozlaşdırır. Bank ilin sonuna doğru "Brent" neftinin 90 dollar ətrafında sabitləşəcəyini və mərkəzi bankların gələcək siyasətdə daha mülayim mövqe tutacağını gözləyir.

Analitiklər bu dövrdə gəlirləri daha sabit qalan konkret sektorlara üstünlük verməyi tövsiyə edirlər: