Bernstein analitiklərinin son hesabatına görə, investorlar ABŞ-ın neft hasil edən ölkələr üzərində təsirini genişləndirmək üçün mümkün konseptual baza kimi “Donro Doktrinası”nı müzakirə edirlər. Bu yanaşma xüsusilə neftservis şirkətlərinin səhmləri üçün müəyyən nəticələr vəd edə bilər.
Bernstein bu termini ABŞ-ın sabiq prezidenti Donald Trampın açıqlamalarından sonra istifadə edir və onu 1823-cü ildə irəli sürülmüş Monro Doktrinasının müasir paraleli kimi təqdim edir. ABŞ prezidenti Ceyms Monro tərəfindən formalaşdırılmış orijinal doktrina iki əsas prinsipə söykənirdi: ABŞ-ın Avropadakı münaqişələrdə neytrallığı və Qərb yarımkürəsində Avropa müstəmləkəçiliyinə qarşı çıxmaq.
Bernstein tarixçi Henri Kissincerin Monro Doktrinası ilə bağlı təsvirinə istinad edərək qeyd edir ki, “Monronun Amerika məsələlərinə baxışı həqiqətən çox geniş idi” və əlavə edir ki, bu yanaşma “prezident Trampın ‘Donro Doktrinası’na da aid edilə bilər”.
Hesabat əsas diqqəti Venesuela və İrana yönəldir. Bu ölkələrdə neft hasilatı hələ də tarixi səviyyələrdən xeyli aşağıdır. Venesuelada hasilatın 2025-ci ildə gündə təxminən 0,9 milyon barel səviyyəsində olacağı qiymətləndirilir. Müqayisə üçün, 2016-cı ildə bu göstərici 2,6 milyon barel idi.
İranda isə neft hasilatının 2025-ci ildə gündə təxminən 3,5 milyon barel olacağı gözlənilir. Bu rəqəm 1974-cü ildə qeydə alınmış təxminən 6 milyon barellik səviyyədən xeyli aşağıdır.
Bernstein vurğulayır ki, hər iki ölkədə hasilatın bərpası uzunmüddətli və sabit investisiyalar tələb edəcək. Analitiklərin hesablamalarına görə, Venesuela və İranda neft hasilatının dirçəldilməsi növbəti 10 il ərzində kəşfiyyat və hasilata hər il təxminən 40 milyard dollar əlavə xərc tələb edə bilər. Bunun təxminən 27 milyard dolları Venesuelaya, 13 milyard dolları isə İrana düşür.
Bu kontekstdə Bernstein qlobal miqyasda kəşfiyyat və hasilata yönələn kapital xərclərinin 2035-ci ilə qədər ildə təxminən 600 milyard dollar səviyyəsində qala biləcəyini proqnozlaşdırır. Bu göstərici 2025-ci ildə təxminən 560 milyard dollar idi.
Hesabatda bu perspektivin neftservis şirkətlərinin səhmlərinə təsiri də dəyərləndirilir. Venesuela və İran birlikdə Schlumberger-in gəlirlərinin təxminən 5%-ni, Bernstein-in əhatə etdiyi bütün neftservis sektoru üzrə isə 2%-dən azını təşkil edir.
Bernstein 2026-cı ildə sektorun gəlirlərinə birbaşa təsir gözləmədiyini bildirir, lakin bu ölkələrə investisiyaların artacağı halda uzunmüddətli nəticələrin əhəmiyyətli ola biləcəyini vurğulayır.
Analitiklər qeyd edirlər ki, son dörd ildə investorlar neftservis sektoruna ehtiyatla yanaşıblar. Bununla belə, son üç ayda investorlardan artan maraq müşahidə olunur.
Broker şirkətinin fikrincə, sektor “potensial, hərçənd hələ də kifayət qədər qeyri-müəyyən yeni Venesuela və İran perspektivlərindən” faydalana bilər.
Bernstein öz icmalında Schlumberger, Tenaris və Vallourec şirkətlərini xüsusi qeyd edir. Bu şirkətlər ABŞ-da mövcudluq, neftservis xidmətlərinə fokuslanma və quru (onshore) əməliyyatları kimi meyarlara cavab verir.
Hesabatda neft qiymətlərinə mümkün təsirlər də nəzərdən keçirilir. Bernstein bildirir ki, qısa müddətli mümkün artımdan sonra orta müddətdə bazarın yenidən təklif bolluğu ilə üzləşməsi ilə bağlı narahatlıqlar arta bilər.
Şirkət hazırda gündə təxminən 3,5 milyon barel həcmində qlobal neft artıqlığını, eləcə də Venesuela və İrandan gələcəkdə hasilatın arta biləcəyi ehtimalını qeyd edir.
Çox uzunmüddətli perspektivdə isə Bernstein vurğulayır ki, tarixən bol və ucuz neft qlobal iqtisadi artımı dəstəkləyib. Neftin iqtisadiyyatda payı azalsa da, tələbatın hələ də mülayim templə artdığı bildirilir.
Bernstein yekunda qeyd edir ki, Venesuela və İranda neft hasilatı hazırda “son dərəcə aşağı səviyyədədir”. Bu isə, analitiklərin fikrincə, neftservis sektorunun müəyyən seqmentləri üçün artım potensialına işarə edir. Bununla yanaşı, hər iki ölkədə siyasi və iqtisadi perspektivlərin hələ də qeyri-müəyyən olaraq qaldığı xüsusi vurğulanır.
MONETAR.AZ
