Hörmüz boğazı vasitəsilə gəmiçiliyin pozulması yalnız enerji bazarlarına deyil, daha geniş sahələrə də təsir göstərir. Goldman Sachs xəbərdarlıq edir ki, bu vəziyyət qlobal kənd təsərrüfatı məhsullarının qiymətlərində ciddi yan təsirlərə səbəb ola bilər.
Hörmüz boğazı azot gübrələrinin qlobal ticarəti üçün əsas arteriyadır. Bu gübrələr dünya üzrə ümumi istifadənin təxminən 60%-ni təşkil edir və qarğıdalı, taxıl kimi əsas məhsullar üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. Goldman Sachs qeyd edir ki, azot gübrələrinin dünya ticarətinin dörddə birindən çoxu və gübrə istehsalı üçün əsas xammal olan mayeləşdirilmiş təbii qazın (LNG) təxminən 20%-i məhz bu marşrutdan keçir. Bu isə tədarük zəncirlərini geosiyasi risklərə qarşı son dərəcə həssas edir.
Yaxın Şərqdəki münaqişənin başlanmasından bəri azot gübrələrinin qiymətləri təxminən 40% artıb. Bu artım təklifin azalması və xammal xərclərinin yüksəlməsi ilə bağlıdır. Nəticədə, gübrələrin əlçatanlığı azalır və istehsal xərcləri qlobal miqyasda artır, xüsusilə LNG idxalından asılı olan regionlarda.
Goldman Sachs bildirir ki, kənd təsərrüfatı bazarları üçün əsas risk təkcə xərclərin artması deyil, həm də məhsul istehsalının azalmasıdır. Gübrə çatışmazlığı məhsuldarlığın aşağı düşməsinə səbəb ola bilər, ya tətbiqin gecikməsi, ya da optimal olmaması səbəbindən. Bəzi fermerlər isə daha az gübrə tələb edən bitkilərə keçə bilər ki, bu da taxıl təklifini daha da məhdudlaşdırar.
Təsirin regionlara görə fərqli olacağı gözlənilir. ABŞ əvvəlcədən gübrə ehtiyatı topladığı üçün qısamüddətli perspektivdə nisbətən qoruna bilər. Lakin Europe, Australia və Cənub yarımkürəsinin digər regionları daha ciddi problemlərlə üzləşə bilər. Bu isə ABŞ-dan taxıl ixracına tələbi artıraraq dünya qiymətlərinin yüksəlməsinə səbəb ola bilər.
Ümumilikdə, bank qeyd edir ki, bu münaqişə xammal bazarlarının təchizat şoklarına qarşı “sığorta” rolu oynadığını bir daha göstərir. Lakin belə geniş təsirlər inflyasiyanın artmasına və eyni zamanda qlobal iqtisadi artımın zəifləməsinə gətirib çıxara bilər.
