Mis bazarında təklif çatışmazlığı ilə bağlı narahatlıqlar qiymətlərin növbəti illərdə kəskin yüksələ biləcəyi ehtimalını artırır. Deutsche Bank-ın sentyabrın 28-də yayımladığı analitik qeydə görə, misin qiyməti 2027-ci ilin ikinci rübünə qədər bir ton üçün 22 050 dollara çata bilər. Bu, hazırkı səviyyə ilə müqayisədə 50 faizdən çox artım deməkdir.
Bankın proqnozuna əsasən, misin 2027-ci il üzrə orta qiyməti 20 900 dollar, 2028-ci il üzrə isə 18 500 dollar təşkil edəcək.
Mis bazarındakı gözləntiləri əks etdirən əsas birja alətlərindən biri COMEX-də dekabr fyuçersi olan HGZ6 müqaviləsidir. Hazırda həmin müqavilə bir funt üçün 6,6145 dollar səviyyəsində, yəni bir ton hesabı ilə təxminən 14 580 dollara ticarət olunur.
Deutsche Bank analitiki Daniel Qali mis bazarında baş verənləri struktur xarakterli sınaq kimi qiymətləndirir. Onun fikrincə, ABŞ-ın ehtiyat toplaması, əlavə ehtiyatların formalaşdırılması tələbi, rafinə olunmuş mis tədarükündəki fasilələr və qlobal tələb-təklif balansının gərginləşməsi bazara eyni vaxtda təzyiq göstərir.
Bank mövcud vəziyyəti “tarixi defisit” kimi xarakterizə edir və mis bazarında dinamikaların tələbin üstünlük təşkil etdiyi mərhələdən təklif likvidliyi böhranına doğru dəyişdiyini bildirir.
Riskləri artıran əsas amillərdən biri isə mis ehtiyatlarının coğrafi baxımdan yüksək konsentrasiyasıdır. Deutsche Bank-ın hesablamalarına görə, Çinin strateji mis ehtiyatları təxminən 2,05 milyon ton təşkil edir. Bu, dünya üzrə yerüstü ehtiyatların 43 faizinə bərabərdir.
Bundan əlavə, ABŞ-ın tariflər fonunda apardığı alışların ilin sonuna qədər daha 1,3 milyon ton misin bazardan çıxarılmasına səbəb ola biləcəyi gözlənilir. Bu ssenaridə qlobal metal ehtiyatlarının 71 faizədək hissəsi iki əsas alıcının nəzarətində cəmlənə bilər.
Mövcud tendensiyalar davam edərsə, 2028-ci ilin sonuna qədər digər bazar iştirakçıları üçün əlçatan mis ehtiyatlarının tamamilə tükənməsi riski yarana bilər.
Bununla belə, Daniel Qali bu ssenarini qaçılmaz hesab etmir. Onun fikrincə, misin yüksək qiymətləri müəyyən mərhələdə istehlakçıları daha ucuz alternativlərə, xüsusilə alüminiuma yönəldə bilər.
Alüminiumun mislə müqayisədə daha aşağı səmərəliliyə malik olmasına baxmayaraq, naqillərdə müəyyən hallarda onun istifadəsi mümkündür. Bu əvəzlənmə misə olan tələbi zəiflədə və nəticədə qiymətlərin 2027-ci ildə gözlənilən pikdən sonra aşağı düşməsinə səbəb ola bilər. Deutsche Bank buna görə 2028-ci il üçün orta qiyməti 18 500 dollar səviyyəsində proqnozlaşdırır.
Hazırda isə misin qiyməti genişmiqyaslı əvəzlənməni stimullaşdıracaq səviyyəyə çatmayıb.
Mis bazarı ilə bağlı gözləntilərdə maliyyə institutları arasında ciddi fikir ayrılığı da diqqət çəkir. Fitch sentyabrın 23-də 2026-cı il üçün mis qiyməti proqnozunu 13 500 dollara, 2027-ci il üçün isə 12 000 dollara yüksəldib.
Bununla yanaşı, Fitch 2028–2029-cu illər üzrə proqnozunu bir ton üçün 10 000 dollar səviyyəsində saxlayıb. Bu göstərici Deutsche Bank-ın 2027-ci ilin pik qiyməti ilə bağlı proqnozundan təxminən iki dəfə aşağıdır.
Proqnozlardakı bu böyük fərq mis bazarındakı mövcud qıtlığın xarakteri ilə bağlı fərqli yanaşmaları ortaya qoyur. Bir tərəf problemin struktur xarakter daşıdığını və uzun müddət davam edə biləcəyini düşünür, digər yanaşma isə hazırkı sıxlığın müəyyən müddətdən sonra zəifləyə biləcəyini nəzərdə tutur.
Mis bazarında əsas sual yalnız qiymətlərin nə qədər yüksələcəyi deyil, həm də mövcud təklif çatışmazlığının nə qədər davam edəcəyidir. Ehtiyatların azalması və yeni tədarük mənbələrinin bazara çıxış imkanları qiymətlərin növbəti illərdəki istiqamətini müəyyən edən əsas amillərdən biri olaraq qalır.
MONETAR.AZ
