Böyük Britaniya iqtisadiyyatı 2026–2027-ci illərdə ümumilikdə əvvəlki proqnozlarla müqayisədə təxminən 35 milyard funt sterlinq daha kiçik olacaq. Bu barədə National Institute of Economic and Social Research (NIESR) son iqtisadi proqnozunda bildirib. Bu qiymətləndirmə hətta Yaxın Şərqdə münaqişənin tezliklə həll olunacağı ən optimist ssenariyə əsaslanır.
NIESR ÜDM artımı üzrə proqnozlarını aşağı salaraq 2026-cı il üçün 0,9%, 2027-ci il üçün isə 1,0% müəyyən edib. Bu, əvvəlki fevral proqnozu ilə müqayisədə müvafiq olaraq 0,5 və 0,3 faiz bəndi azalma deməkdir. İnstitut qeyd edib ki, baza ssenarisində ölkə resessiyadan yayınacaq, lakin bu, çox zəif marja ilə mümkün olacaq.
Proqnozun pisləşməsi əsasən Yaxın Şərqdəki münaqişənin yaratdığı yeni enerji şoku ilə izah olunur. Bu şok 2025-ci ilin tarif böhranına qarşı gözləniləndən daha davamlı olan qlobal iqtisadiyyata əlavə zərbə vurub. Böyük Britaniya isə məişətdə idxal qazından yüksək asılılıq və qaz qiymətləri ilə elektrik enerjisi qiymətləri arasındakı sıx əlaqə səbəbindən xüsusilə həssasdır.
Gözlənilir ki, istehlak qiymətləri indeksi üzrə inflyasiya 2027-ci ilin əvvəlində 4,1%-ə qədər yüksəlsin, daha sonra isə 2028-ci ildə 2%-lik hədəfə qayıtsın. Mart ayında inflyasiya 3,3% olub (fevralda 3,0%). NIESR artıq hesab edir ki, pul-kredit siyasəti komitəsi bu il faiz dərəcəsini 25 baza bəndi artıracaq, halbuki əvvəlki proqnozda iki dəfə azalma nəzərdə tutulurdu.
Enerji şoku 28 fevraldan etibarən ABŞ və İsrailin İrana zərbələri, ardınca İranın Fars körfəzi ölkələrində enerji infrastrukturuna hücumları və Hörmüz boğazının bağlanması ilə bağlıdır. Bu hadisələr neft və qaz qiymətlərinin kəskin artmasına səbəb olub. Benzin qiymətləri fevraldan bəri 17% artıb və NIESR iyul ayında məişət enerjisi üzrə tariflərin 12% yüksələcəyini gözləyir.
Proqnozlara görə, işsizlik səviyyəsi 2026-cı ilin dördüncü rübündə 5,5%-ə çatacaq (fevrala qədər olan üç aylıq dövrdə 4,9% idi). Eyni zamanda əməkhaqqı artımının 2027-ci ildə 3,3%-ə qədər zəifləyəcəyi gözlənilir (əvvəl 3,8%).
Daha mənfi ssenaridə, yəni hərbi əməliyyatların yenidən genişlənməsi və neftin qiymətinin 140 dollaradək yüksəlməsi halında Böyük Britaniya resessiya ilə üzləşə və ilin sonuna doğru inflyasiya 5%-ə yaxınlaşa bilər.
Enerji şoku dövlət maliyyəsinə də mənfi təsir göstərəcək. Büdcə Məsuliyyəti Ofisinin mart proqnozu ilə müqayisədə borcun xidmət xərclərinin artacağı, iqtisadi artımın isə zəifləyəcəyi gözlənilir. Qeyd olunur ki, Böyük Britaniya 2001-ci ildən bəri ilkin büdcə profisiti əldə etməyib.
MONETAR.AZ
