Azərbaycanın kənd təsərrüfatı məhsulları ixracı 2025-ci ildə iqtisadiyyat üçün mühüm bir zirvəni fəth edərək 1,1 milyard dolları ötüb. Dövlət Gömrük Komitəsinin açıqladığı rəqəmlər 18,5 %-lik artımı göstərir, lakin "istehsal-ixrac" balansı daxili bazarda ciddi siqnallar verir.
Təhlillər göstərir ki, kartof və tərəvəz sahəsində istehsal azalmasına baxmayaraq ixrac kəskin artıb. Kartof istehsalı 0,3% azalmasına rəğmən ixrac 47,8 % artıb, tərəvəz istehsalı 3,8% azalıb, lakin ixrac miqdarı 24,1% yüksəlib. Bu durum daxili bazarda qıtlığa və qiymət artımına səbəb ola bilər, çünki fermerlər yerli istehlakçını deyil, valyuta gətirən xarici bazarı üstün tutublar.
Sənaye bitkilərində də istehsal-ixrac balansında uyğunsuzluq müşahidə olunur. Pambıq istehsalı 16,8% artıb, lakin ixrac 7,8% azalıb, tütün istehsalı 28,9 % artmasına baxmayaraq ixrac 30,9 % azalıb. Bu göstəricilər ölkə daxilində xammalın emal sənayesində saxlanılması və ya xarici bazarlarda satış kanallarının daralması ehtimalını ortaya qoyur.
İxracın dəyər və miqdar nisbəti bəzi məhsullarda iqtisadi səmərəliliyin aşağı düşdüyünü göstərir. Qarpız və qovun ixrac miqdarı 94,8 % artıb, lakin gəlir cəmi 87,5 % artıb ki, bu da məhsulun dünya bazarında daha ucuz satıldığını göstərir. Pomidor ixracı 18,7 % artdığı halda, gəlir yalnız 9,7 % artıb və satış qiymətləri düşüb. Əksinə, qoz-fındıq sektoru uğurlu model nümayiş etdirib; miqdar olaraq 2,2 % az məhsul satılmasına baxmayaraq gəlir 32,9 % artıb. Bu, keyfiyyətli məhsulun yüksək əlavə dəyərlə satışa çıxarıldığını göstərir.
Analitiklər bildirir ki, daxili bazar riski, məhsulun az istehsal olunması fonunda kütləvi ixracın qiymətləri artırması ilə müşahidə olunur. Eyni zamanda pomidor və bostan məhsullarında miqdar artımı gəlir artımını üstələyir, yəni məhsul ucuz satılır. Pambıq sektorunda istehsal artımına baxmayaraq ixracın azalması xarici bazarda rəqabətə davamlılıq suallarını gündəmə gətirir. Heyvandarlıq isə 20,4 milyon dollarlıq ixracla hələ də yerli bazara bağlı qalır və potensialı minimaldır.
MONETAR.AZ
