Azərbaycan hökumətinin aviasiya sektorunda qəbul etdiyi son qərar bazarın tənzimlənməsi baxımından mühüm dəyişiklik kimi qiymətləndirilir. Nazirlər Kabineti tərəfindən verilən qərarla ASG Business Aviation və ASG Helicopter Services MMC-lər artıq “təbii inhisar” subyektləri siyahısından çıxarılıb. Bu addım yalnız formal status dəyişikliyi deyil, həm də iqtisadi siyasətdə liberallaşma meyllərinin gücləndiyini göstərən siqnal kimi dəyərləndirilir.
Mövcud yanaşmaya görə, “təbii inhisar” anlayışı əsasən rəqabətin iqtisadi baxımdan qeyri-mümkün olduğu sahələrə tətbiq olunur. Lakin son illərdə qəbul edilən Rəqabət Məcəlləsi çərçivəsində bu anlayışa yanaşma dəyişib və bəzi sektorlar üzrə dövlətin birbaşa qiymət tənzimləməsindən mərhələli şəkildə uzaqlaşması müşahidə olunur. Business aviation və helikopter xidmətləri də artıq bu kateqoriyaya daxil edilmir. Bu isə o deməkdir ki, bazarda müəyyən səviyyədə rəqabət mühiti formalaşdığı və ya formalaşdırılmasının mümkün olduğu qənaəti yaranıb.
Şirkətlərin siyahıdan çıxarılması onların tarif siyasətində daha sərbəst hərəkət etməsinə şərait yaradır. Əvvəllər qiymətlər dövlət tərəfindən tənzimləndiyi halda, indi xidmət haqları bazar şərtlərinə uyğun müəyyən edilə biləcək. Bu dəyişiklik xüsusilə Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportu ətrafında fəaliyyət göstərən biznes aviasiyası xidmətlərinə təsir göstərə bilər. Eyni zamanda, helikopter daşımaları sektorunda – xüsusilə neft-qaz sahəsinə xidmət edən uçuşlarda – kommersiya şərtlərinin yenidən formalaşması ehtimalı artır.
Bu qərarın mümkün təsirləri isə birmənalı deyil. Qısa müddətdə qiymətlərin artması ehtimalı istisna edilmir, çünki şirkətlər artıq tarifləri sərbəst müəyyən edə biləcəklər. Xüsusilə premium xidmət seqmentində bazar qiymətlərinə uyğunlaşma prosesi baş verə bilər. Lakin orta və uzun müddətdə vəziyyət fərqli inkişaf edə bilər. Əgər bazara yeni operatorlar daxil olarsa və real rəqabət formalaşarsa, bu zaman xidmət keyfiyyətinin artması və qiymətlərin daha balanslı səviyyədə formalaşması mümkündür.
Digər tərəfdən, bu sahənin yüksək kapital və texnoloji resurs tələb etməsi rəqabətin sürətli inkişafını məhdudlaşdıra bilər. Bu halda bazarda mövcud oyunçular dominant mövqelərini qoruyaraq daha sərbəst qiymət siyasəti yürüdə bilərlər. Belə ssenaridə liberallaşma gözlənilən qədər effektiv nəticə verməyə bilər və antiinhisar nəzarətinin rolu daha da ön plana çıxar.
Qərar həmçinin Azərbaycanın aviasiya sektorunda daha geniş transformasiya planlarının bir hissəsi kimi də qiymətləndirilir. Ekspertlər bunu “Açıq səma” (Open Skies) siyasətinə keçid və dövlətin bazardakı rolunun tədricən azaldılması istiqamətində addım kimi görürlər. Bu isə potensial olaraq xarici investorların marağını artıra və sektorun beynəlxalq inteqrasiyasını sürətləndirə bilər.
MONETAR.AZ
