İncəsənət bazarında qeyri-adi vəziyyət yaranıb: satışlar zəifləyir, halbuki varlı müştərilərə yönəlmiş digər sahələr — məsələn, şəxsi təyyarə və ya yaxta bazarı sürətlə böyüyür. Bu barədə The Wall Street Journal yazır. Nəşrin qeydinə görə, varlı investorlar vəsaitlərini daha gəlirli aktivlərə yönəldir, çünki rəsm əsərləri gözlənilən nəticəni vermir.
Satışlar gözləntiləri doğrultmur
2025-ci ildə qlobal incəsənət satışları cəmi 4% artıb (Art Basel və UBS hesabatına əsasən), lakin bu göstərici hələ də 2022-ci ilin pik səviyyəsindən xeyli aşağıdır və 2019-cu illə müqayisədə 7% azdır. Maraqlıdır ki, bu zəif dinamika fond bazarlarının — xüsusilə S&P 500 indeksinin — rekord səviyyələrə yaxın olduğu dövrdə müşahidə olunur.
Eyni zamanda, varlılara yönəlmiş digər seqmentlərdə güclü artım qeydə alınır: 2025-ci ildə şəxsi təyyarə tədarükləri son 15 ilin maksimumuna çatıb, superyaxta satışları isə rekord yeniləyib.
Niyə incəsənət zəif satılır?
Ənənəvi olaraq incəsənət bazarı dalğalanmalara həssasdır. Kolleksiyaçılar tez-tez əsərləri aşağı qiymətə satmaq istəmədikləri üçün satışları təxirə salırlar. Lakin indi başqa faktor da ön plana çıxır: faiz dərəcələrinin artması.
Son illərdə incəsənət əsərləri investisiya aləti kimi qəbul olunmağa başlayıb. Xüsusilə hedc fond menecerləri və private equity qurucuları rəsmləri girov qoyaraq kredit götürür, əldə etdikləri vəsaiti isə daha gəlirli sahələr olan aksiyalara və daşınmaz əmlaka yönəldirdilər. Aşağı faiz dövründə bu strategiya işləyirdi, lakin indi borclanma bahalaşıb və incəsənətə sərmayə qoymağın alternativ dəyəri artıb.
Uğursuz investisiya?
Maliyyə baxımından incəsənət qısa müddətdə effektiv investisiya kimi özünü doğrultmayıb. Bank of America və ArtTactic-in məlumatına görə, ABŞ-da 2025-ci ildə satılan və son 5 ildə alınmış əsərlər orta hesabla illik 5,7% dəyər itirib.
Mütəxəssislər bildirir ki, incəsənətdən qazanc əldə etmək üçün əsərləri ən azı 10 il saxlamaq lazımdır. Üstəlik, sığorta, hərrac komissiyaları və daha yüksək vergi kimi əlavə xərclər gəlirliliyi azaldır.
Zövqlər dəyişir
Bazara təsir edən digər mühüm faktor nəsillər arasındakı zövq fərqidir. Əvvəlki nəsil kolleksiyaçılar Mark Rothko, Andy Warhol və Francis Bacon kimi sənətkarların əsərlərinə böyük tələbat yaradaraq qiymətləri rekord səviyyəyə qaldırmışdı.
Yeni nəsil alıcılar isə daha çox qadın və az təmsil olunan rəssamların əsərlərinə maraq göstərir. Bu da klassik müasir incəsənət nümunələrinin satışını çətinləşdirir. Məsələn, Andy Warholun əsərlərinin hərrac qiymətləri ötən il 2022-ci illə müqayisədə 85% aşağı düşüb.
Hazırkı tendensiya göstərir ki, incəsənət bazarı transformasiya mərhələsindədir. Əgər əvvəllər bu sahə prestijli və sabit investisiya kimi qəbul olunurdusa, indi o, daha riskli və uzunmüddətli strategiya tələb edən aktivə çevrilir.
MONETAR.AZ
