Azərbaycan şirkətlərinin xarici bazarlarda fəallaşması fonunda diqqət çəkən yeni iqtisadi razılaşma imzalanıb. Azərbaycanın “Reef Group LLC” şirkəti ilə Əfqanıstanın “Subhan Momand Company” şirkəti arasında qızıl hasilatı üzrə əməkdaşlıq müqaviləsi bağlanıb. Bu sənəd Azərbaycanın Əfqanıstanın dağ-mədən sektoruna ilk böyükmiqyaslı investisiya addımı kimi qiymətləndirilir.
Müqaviləyə əsasən, layihə Əfqanıstanın Künduz vilayətinin Qala-i-Zal rayonunda həyata keçiriləcək. Hasilat sahəsi 5,97 kvadratkilometr ərazini əhatə edir və layihənin ümumi investisiya dəyəri 20,24 milyon dollar təşkil edir. Razılaşmaya görə, qızıl hasilatı beş il müddətində aparılacaq.
Layihənin diqqət çəkən əsas məqamlarından biri Əfqanıstan dövlətinin əldə edəcəyi paydır. Müqaviləyə əsasən, hasil edilən qızılın 30 faizi royalti kimi birbaşa Əfqanıstan büdcəsinə yönəldiləcək. Bundan əlavə, layihədə iştirak edən şirkətlər yerli əhalinin sosial ehtiyacları üçün 200 min dollar vəsait ayırmağı da öhdələrinə götürüblər. Məlumata görə, layihə çərçivəsində təxminən 100 nəfərin işlə təmin olunması planlaşdırılır.
Azərbaycan tərəfini təmsil edən “Reef Group LLC” son illərdə regionda logistika və investisiya layihələri ilə diqqət çəkməyə başlayıb. Şirkətin dağ-mədən sektoruna daxil olması Azərbaycanın qeyri-neft biznesinin xarici bazarlarda genişlənməsi baxımından mühüm addım hesab edilir. Yerli tərəfdaş olan “Subhan Momand Company” isə Əfqanıstanda xarici investorlarla əməkdaşlıq edən şirkətlərdən biridir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, Əfqanıstanda fəaliyyət göstərmək üçün yerli tərəfdaşla konsorsium modeli praktik olaraq zəruri şərt sayılır.
Analitiklərə görə, bu müqavilənin imzalanması təsadüfi deyil. Azərbaycan 2024-cü ildə Kabildə səfirliyini açdıqdan sonra iki ölkə arasında iqtisadi münasibətlər sürətlə inkişaf etməyə başlayıb. Xüsusilə enerji, logistika və tranzit sahələrində aparılan danışıqlar Bakının Əfqanıstan bazarına marağını artırıb. Aprel ayında Azərbaycan nümayəndə heyətinin Kabildə keçirdiyi görüşlərdə SOCAR və digər qurumların Əfqanıstanın neft, qaz və mədən ehtiyatları ilə bağlı imkanları araşdırdığı bildirilirdi.
Digər mühüm faktor isə “Lapis Lazuli” nəqliyyat dəhlizidir. Əfqanıstanı Xəzər üzərindən Avropa bazarlarına bağlayan bu marşrutda Azərbaycan əsas tranzit ölkələrdən biri hesab olunur. Ekspertlər düşünür ki, mədən layihələri ilə logistika layihələrinin paralel inkişafı Azərbaycanın regiondakı iqtisadi təsirini artırmağa hesablanıb.
Bununla belə, layihənin həyata keçiriləcəyi Künduz vilayəti riskli bölgələrdən sayılır. Təhlükəsizlik problemləri, infrastruktur çatışmazlığı və logistika çətinlikləri investorlar üçün əsas risk faktorları olaraq qalır. Bundan əlavə, hasil olunan qızılın emalı və ixracı üçün texnoloji imkanların yaradılması da ciddi maliyyə və təşkilati resurs tələb edir.
İqtisadçılar hesab edirlər ki, Azərbaycan şirkətlərinin belə bazarlara çıxışı uğurlu olarsa, bu, ölkənin qeyri-neft ixracına müsbət təsir göstərə bilər. Xüsusilə mədənçilik, logistika və xidmət sektorunda beynəlxalq layihələrin artması Azərbaycanın regional iqtisadi aktor kimi rolunu gücləndirə bilər. Lakin ekspertlər xəbərdarlıq edir ki, yüksək gəlir potensialı ilə yanaşı, siyasi və təhlükəsizlik riskləri də diqqətlə idarə olunmalıdır.
MONETAR.AZ
