Hörmüz boğazında mina sahələri atəşkəsi dalana dirəyir

Yaxın Şərqdə münaqişə fonunda ciddi texniki problem yaranıb: İran etiraf edib ki, Hörmüz boğazında yerləşdirdiyi bütün dəniz minalarını aşkar etmək və zərərsizləşdirmək imkanına malik deyil. Bu barədə The New York Times yazır.

ABŞ rəsmiləri tərəfindən də təsdiqlənən bu vəziyyət Donald Tramp tərəfindən irəli sürülən iki həftəlik atəşkəs planını təhlükə altına qoyur. Planın əsas şərtlərindən biri boğazın “tam, dərhal və təhlükəsiz” açılmasıdır.

Məlumata görə, İranın İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu münaqişənin əvvəlində yüzlərlə kiçik və izlənməsi çətin olan gəmi vasitəsilə boğazı minalayıb. ABŞ kəşfiyyatı bu prosesin qeyri-sistemli aparıldığını və bir çox mina sahələrinin qeydiyyata alınmadığını bildirir.

Vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirən amil isə bəzi minaların su axını ilə yerini dəyişə bilməsidir. Bu səbəbdən Tehranın əvvəllər təqdim etdiyi “təhlükəsiz marşrutlar” artıq etibarlı hesab edilmir.

İranın xarici işlər naziri Abbas Araqchi bu həftə ölkəsinin “texniki məhdudiyyətlər”lə üzləşdiyini etiraf edib. O bildirib ki, Tehran siyasi baxımdan blokadanı zəiflətməyə hazır olsa da, təhlükəsiz keçidi təmin etmək üçün kifayət qədər mina təmizləmə imkanlarına malik deyil.

Mina təhlükəsi beynəlxalq gəmiçilik şirkətləri üçün ciddi risk yaradır. Şirkətlər yalnız boğazın “tam təmizlənmiş” olduğu təsdiqləndikdən sonra normal fəaliyyətə qayıtmağa hazırdır.

Gözlənilir ki, bu məsələ İslamabadda keçiriləcək sülh danışıqlarının əsas mövzularından biri olacaq. ABŞ nümayəndə heyəti, o cümlədən vitse-prezident J. D. Vance İran tərəfi ilə görüşlərdə bu problemi müzakirə edəcək.

Ekspertlər hesab edir ki, nə İran, nə də ABŞ minaların sürətli təmizlənməsi üçün kifayət qədər effektiv vasitələrə malikdir. Bu isə qlobal enerji bazarında risklərin yaxın müddətdə azalmasını çətinləşdirir.

Bazar iştirakçıları düşünür ki, dünya neft tədarükünün təxminən 15%-ni əhatə edən bu marşrutun tam bərpası birdəfəlik deyil, aylarla davam edən mərhələli proses olacaq. Bu da ən azı 2026-cı ilin ortalarına qədər enerji qiymətlərində yüksək volatilliyin davam etməsinə səbəb ola bilər.

MONETAR.AZ