ABŞ-da Süni intellekt əmək bazarını sürətlə dəyişir. Lakin ilkin məlumatlar göstərir ki, bu transformasiya bir çox pessimist proqnozlarda gözlənildiyindən daha balanslı şəkildə gedir.
Wolfe Research tərəfindən hazırlanan son “Roth Report” hesabatına görə, AI təsirinə məruz qalan sahələrdə təxminən 700 min iş yeri ixtisar edilsə də, son iki ildə təxminən 1 milyon yeni iş yeri yaradılıb. Bu isə göstərir ki, hazırda yeni iş yerlərinin yaradılması ixtisarları üstələyir.
Struktur uyğunsuzluğu əsas riskdir
Ümumi artıma baxmayaraq, analitiklər əmək bazarındakı struktur dəyişikliklərin ciddi risk olaraq qaldığını vurğulayır. İş itkiləri əsasən texnologiya və maliyyə sektorlarında rutin və təkrarlanan vəzifələrdə müşahidə olunur. Yeni iş yerləri isə daha çox yüksək ixtisaslı — AI sistemlərinin yaradılması, idarə olunması və auditinə yönəlmiş rollardır.
Wolfe Research hesab edir ki, növbəti onillikdə 5 milyona qədər iş yeri risk altında qala bilər. Lakin əsas məsələ iş yerlərinin ümumi sayı deyil, işçi qüvvəsinin bu yeni texnoloji rollara nə qədər tez uyğunlaşa bilməsidir.
Əmək bazarında parçalanma
Son statistikalar göstərir ki, tikinti və istehsal kimi ənənəvi sahələrdə sabitlik qorunsa da, klassik texnologiya sektorunda işə qəbul zəifləyir. Bu isə bazarda “ikili strukturun” formalaşdığını göstərir.
Gələcəyin peşələri
Hesabatda 2030-cu illərdə əmək bazarında üstünlük təşkil edəcək yeni peşələr də proqnozlaşdırılıb. Bunlara “AI etikası üzrə mütəxəssis”, “alqoritm auditoru” və “prompt mühəndisi” kimi ixtisaslar daxildir. Bu vəzifələr hələ bir neçə il əvvəl demək olar ki, mövcud deyildi.
İnvestorlar bu dəyişiklikləri uzunmüddətli məhsuldarlıq artımının göstəricisi kimi qiymətləndirirlər. Bununla belə, qısa müddətdə əmək bazarında gərginlik və maaşlarda qeyri-xətti dalğalanmalar mümkündür, çünki şirkətlər məhdud sayda yüksək ixtisaslı kadr uğrunda rəqabət aparır.
Nəticə etibarilə, avtomatlaşdırma dövrü yalnız iş yerlərinin azalması ilə deyil, həm də yeni sahələrdə insan nəzarətinə artan tələbatla xarakterizə olunur. Şirkətlərin bu bacarıq boşluğunu nə dərəcədə tez aradan qaldıra bilməsi yaxın illərdə həm korporativ gəlirlərin, həm də ümumi iqtisadi sabitliyin əsas müəyyənedicisi olacaq.
MONETAR.AZ
