Qlobal enerji sektorunda tarixi dönüş baş verib. 2025-ci ildə bərpa olunan enerji mənbələri dünya üzrə elektrik istehsalında kömürü geridə qoyaraq 1919-cu ildən bəri ilk dəfə lider mövqeyə yüksəlib.
Məlumata görə, bərpa olunan enerji mənbələri 2025-ci ildə qlobal elektrik enerjisi istehsalının 33,8 faizini təmin edib. Kömürün payı isə 33 faizə enib. Bu nəticə əsasən günəş və külək enerjisi layihələrinin sürətlə genişlənməsi hesabına əldə olunub.
Artım xüsusilə Çin, Avropa və Amerika Birləşmiş Ştatlarında həyata keçirilən iri həcmli investisiyalarla əlaqələndirilir. Günəş panelləri, batareya sistemləri və külək turbinlərinin qiymətlərinin ucuzlaşması bərpa olunan enerjini daha rəqabətli edib.
Hesabata əsasən, 2025-ci ildə bərpa olunan enerji mənbələri ümumilikdə 10 730 teravat-saat elektrik istehsal edib. Kömürdən isə 10 476 teravat-saat enerji əldə olunub.
Son 10 ildə bərpa olunan enerjinin qlobal elektrik istehsalındakı payı 23 faizdən 33,8 faizə yüksəlib. Əsas artım günəş və külək enerjisi layihələrinin hesabına baş verib. Hidroenerji isə hələ də mühüm rol oynasa da, artıq sektorun əsas hərəkətverici qüvvəsi yeni texnologiyalar hesab olunur.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, kömürün qlobal enerji bazarındakı payı uzun illər ərzində 40 faizdən çox olub. Lakin təmiz enerji texnologiyalarına investisiyaların artması və emissiyaların azaldılması hədəfləri kömürdən asılılığı tədricən zəiflədir.
Bununla belə, fosil yanacaqlar hələ də qlobal enerji istehsalında üstünlük təşkil edir. 2025-ci ildə qaz və digər fosil mənbələr elektrik istehsalının 24,4 faizini təşkil edib. Bu isə o deməkdir ki, ümumi hesabda fosil yanacaqlar hələ də bərpa olunan enerjidən daha çox elektrik istehsal edir.
Ekspertlər hesab edir ki, bərpa olunan enerjinin kömürü üstələməsi qlobal enerji keçidində mühüm mərhələ olsa da, tam yaşıl transformasiya üçün qarşıdakı illərdə daha böyük investisiya və struktur dəyişikliklərinə ehtiyac qalır.
