Qazaxıstanın paytaxtı Astana şəhərində regionun enerji xəritəsini dəyişdirəcək tarixi razılaşma əldə olunub. Rusiya nümayəndə heyətinin Astanaya rəsmi səfəri çərçivəsində, Rusiyanın dövlət nüvə korporasiyası “Rosatom”un baş direktoru Aleksey Lixaçev və Qazaxıstanın Atom Enerjisi Agentliyinin sədri Almasadam Satkaliyev ölkədə ilk atom elektrik stansiyasının (AES) tikintisi layihəsi üzrə əməkdaşlıq sazişi imzalayıblar.
İmzalanan rəsmi sənəddə layihənin maliyyə tutumu və kredit şərtləri dəqiq əks olunub. Şərqi Avropa və Mərkəzi Asiyada böyük infrastruktur layihələrində sınaqdan çıxmış maliyyə modelinə əsasən, stansiyanın inşası bu prinsiplə tənzimlənəcək. Rusiya tərəfi tikinti üçün tələb olunan ümumi vəsaitin 85%-ni Qazaxıstana dövlət ixrac krediti şəklində təqdim edəcək. Layihənin qalan 15%-lik maliyyə yükünü Qazaxıstan hökuməti öz daxili büdcə vəsaitləri hesabına qarşılayacaq.
“RIA Novosti” agentliyinin yaydığı məlumata görə, “Rosatom” rəhbəri Aleksey Lixaçev bəyan edib ki, Rusiya mühəndisləri AES-in təməlinə “ilk betonun” bu onillik ərzində (2030-cu ilə qədər) tökülməsinə nail olmaq üçün işləri sürətləndirəcəklər.
Qazaxıstanın strateji enerji planına daxil olan ilk stansiya ölkənin cənub-şərqində yerləşən mühüm su hövzəsinin yaxınlığında qərarlaşacaq. Stansiyanın inşası Balxaş gölü yaxınlığındakı Ülken qəsəbəsi ətrafında reallaşacaq. Qeyd edək ki, ərazidə ilkin mühəndis-tədqiqat işlərinə hələ ötən ilin avqust ayında start verilmişdi. Ölkənin ilk atom elektrik stansiyasına rəsmi olaraq “Balxaş” adı verilib.
Layihənin tammiqyaslı inşasının təxminən 11 il davam edəcəyi proqnozlaşdırılır. Hər şey qrafikə uyğun gedərsə, stansiya 2035–2036-cı illərdə tam gücü ilə istismara verilə bilər.
Qazaxıstan hökuməti gələcək enerji təhlükəsizliyini təmin etmək üçün təkcə bir stansiya ilə kifayətlənmək niyyətində deyil və çoxvektorlu xarici siyasətinə sadiq qalaraq tərəfdaşları şaxələndirir. Balxaş regionunda inşası planlaşdırılan ikinci atom elektrik stansiyasının işçi adı “Moyınkum” olaraq müəyyən edilib. Bu layihənin icrasında isə əsas prioritet tərəfdaş qismində Çinin transmilli neft-qaz və enerji korporasiyası olan CNPC şirkəti nəzərdən keçirilir.
Bu addım Qazaxıstana həm atom enerjisi sahəsində tək bir ölkədən (Rusiyadan) texnoloji asılılığın qarşısını almağa, həm də Mərkəzi Asiyada Pekin və Moskva arasında iqtisadi balansı qorumağa imkan verəcək.
MONETAR.AZ
