Hörmüz boğazının uzunmüddətli bağlanması Avrozonanı resessiyaya sürükləyə bilər. Çünki enerji daşıyıcılarının qiymətlərinin artması, təchizat zəncirlərindəki pozuntular və qlobal tələbin zəifləməsi onsuz da münaqişədən əvvəl kövrək olan iqtisadiyyata təzyiq göstərir.
Müharibənin başlamasından səkkiz həftə sonra qlobal neft bazarında gündəlik 9–9,5 milyon barel həcmində tədarük çatışmazlığı yaranıb ki, bu da dünya istehlakının təxminən 10%-nə bərabərdir. BCA-nın qiymətləndirməsinə görə, bu göstəriciyə boru kəmərlərinin yönləndirilməsi və strateji ehtiyatların istifadəsi də daxil edilib.
İndiyədək bazarlar bu böhranı böyük ölçüdə nəzərə almayıb. Avropa səhmləri mart ayındakı minimum səviyyədən 7,8% artıb, avro dollar qarşısında mövqelərini bərpa edib, ABŞ səhmləri isə yeni tarixi maksimumlara çatıb.
BCA-nın strateqləri, o cümlədən Ceremi Pelozonun rəhbərlik etdiyi qrup qeyd edir ki, “bütün atəşkəs və danışıqlara baxmayaraq, Hörmüz boğazının hələ də bağlı qalmasını yalnız istiqraz bazarının davranışı əks etdirir”.
Hətta ABŞ və İran boğazı tədricən açsalar belə, hərəkətin bərpasından sonra tankerlərin Avropa və Asiyaya çatması üçün 4–6 həftə vaxt lazım olacaq. Bu isə ümumilikdə 250–400 milyon barel həcmində xalis tədarük itkisinə səbəb ola bilər.
Strateqlərin fikrincə, qlobal görünən ehtiyatlar tarixi minimum səviyyəyə enəcək və investorların diqqəti neft qiymətlərindən daha çox fiziki tədarük məsələsinə yönələcək.
Avropa Asiya iqtisadiyyatları ilə müqayisədə Hörmüz vasitəsilə tədarüklərdən daha az asılıdır, lakin zəif başlanğıc mövqeyi onu xüsusilə həssas edir.
“Başlanğıc nöqtəsi daha aşağıdır”, – deyə BCA qeyd edir. “Bu, bir tərəfdən davamlı inflyasiya spiralının yaranma ehtimalını azaldır, digər tərəfdən isə nisbətən kiçik iqtisadi sarsıntıların belə resessiyaya səbəb ola biləcəyini göstərir”. Bu səbəbdən Avropa Mərkəzi Bankının faiz dərəcələrini dəyişməz saxlayacağı gözlənilir.
Qabaqlayıcı göstəriciləri şərh edən BCA bildirib ki, aprelin ilkin PMI məlumatları təchizatçıların çatdırılma müddətlərində kəskin pisləşmə olduğunu göstərib və bu, COVID-19 pandemiyasının ilk aylarında müşahidə olunan tendensiyaları xatırladır.
Strateqlər qeyd edirlər ki, əsrin əvvəlindən bəri hər böyük təklif şoku 12 ay ərzində iqtisadi aktivliyin əhəmiyyətli dərəcədə azalmasına gətirib çıxarıb.
İnvestorlar üçün komanda tarixi olaraq neft təklif şoklarından sonra daha yaxşı nəticə göstərən sahələrdə – energetika, əczaçılıq və kommunal xidmətlər sektorlarında mövqelərin artırılmasını tövsiyə edir.
“Bərpa rallisinin vaxtı başa çatır”, – deyə strateqlər bildirir. “Bazarlar bir neçə həftə daha artacaq, lakin daha sonra qlobal iqtisadiyyatın yavaşladığını göstərən yeni siqnallar ortaya çıxacaq”.
MONETAR.AZ
