Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin "Kənd təsərrüfatına dövlət dəstəyinin və aqrar sahədə lizinq fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi haqqında" fərmanında etdiyi son dəyişikliklər ölkənin aqrar sektorunda keyfiyyətcə yeni bir mərhələnin əsasını qoyur. Yenilənmiş "Kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalının subsidiyalaşdırılması Qaydası" çərçivəsində tətbiq edilən bağçılıq subsidiyası, dövlətin fermerlərə yönəlmiş dəstək siyasətinin sadəcə sosial xarakter daşımadığını, həm də strateji və elmi əsaslara söykəndiyini birmənalı şəkildə sübut edir. Bəs bu yeni mexanizmin ölkə iqtisadiyyatı, torpaq mülkiyyətçiləri və bütövlükdə ekoloji sistem üçün əhəmiyyəti nədən ibarətdir?
İlkin investisiya riskinin azaldılması
Yeni bağın salınması kənd təsərrüfatının ən böyük maliyyə tutumlu və uzunmüddətli investisiya tələb edən sahəsidir. Fermer torpağın hazırlanması, keyfiyyətli tinglərin alınması və infrastrukturun qurulması üçün ilk ildə böyük vəsait xərcləyir, lakin həmin bağın iqtisadi səmərə verməsi, yəni tam məhsula düşməsi 3-5 il vaxt aparır. Dövlətin məhz bağın salındığı birinci ildə xərclərin bir hissəsini kompensasiya etməsi, kiçik və orta sahibkarların üzərindəki maliyyə yükünü və risk faizini minimuma endirir. Bu addım kənd yerlərində sahibkarlıq təşəbbüslərini stimullaşdırır və fəaliyyətsiz qalan torpaqların dövriyyəyə cəlb olunmasını sürətləndirir.
Elmi yanaşma və keyfiyyətə təminat
Yeni qaydaların ən mühüm bəndlərindən biri subsidiyanın torpaqların aqrokimyəvi analizinin aparılmasına və tinglərdə fitopatoloji analizlərin gerçəkləşdirilməsinə bağlanmasıdır. Bu, Azərbaycan kənd təsərrüfatında "ənənəvi" üsullardan "elmi" üsullara keçidin rəsmi təzahürüdür.
Torpağın analizi sayəsində fermer hansı sahədə hansı növ gübrədən nə qədər istifadə edəcəyini dəqiq bilir. Bu, həm torpağın kimyəvi korlanmasının qarşısını alır, həm də artıq xərclərin önünə keçir. Tinglərin fitopatoloji ekspertizadan keçirilməsi isə gələcəkdə potensial xəstəlik və zərərvericilərin bağa yayılmasının qarşısını bəri başdan alır. Beləliklə, dövlət daxili bazarı xəstəlikli materiallardan qorumaqla yanaşı, fermerə sağlam gələcək vəd edir.
Qlobal iqlim dəyişikliyinə cavab
Dünyada və xüsusən də regionumuzda kəskinləşən su qıtlığı fonunda sənəddə müasir suvarma sistemlərinin qurulmasına xüsusi yer verilməsi milli təhlükəsizlik məsələsidir. Damcı və çiləmə suvarma sistemlərinin tətbiqi suya qənaət etməklə yanaşı, hər damla sudan maksimum səmərə əldə etməyə imkan verir. Dövlətin bu bəndi subsidiyalaşdırması, ölkədə ekoloji resursların qorunmasına və quraqlıq risklərinə qarşı aqrar sektorun dayanıqlığının artırılmasına xidmət edir.
İxrac potensialının gücləndirilməsi
Bağçılıq subsidiyasının qlobal iqtisadi səmərəsi birbaşa ölkənin ixrac potensialı ilə bağlıdır. Müasir aqrotexniki qaydalarla salınmış intensiv bağların məhsuldarlığı ənənəvi bağlardan bir neçə dəfə yüksək olur. Bu cür bağlarda yetişdirilən meyvələr həm xarici görünüşü, həm də daxili keyfiyyət parametrləri ilə beynəlxalq standartlara (məsələn, GlobalGAP) asanlıqla cavab verir. Bu isə Azərbaycan məhsullarının rəqabət qabiliyyətini artıraraq, qeyri-neft sektoru üzrə ölkəyə daxil olan valyuta axınını çoxaldır. Digər tərəfdən, bu cür irimiqyaslı layihələr regionlarda daimi və mövsümi iş yerlərinin açılması, kənd əhalisinin rifahının yüksəldilməsi deməkdir.
MONETAR.AZ
