Dünya bazarında mineral gübrələrin qiymətində yeni artım dalğası başlayıb. Rusiyadan gələn son rəqəmlər göstərir ki, kənd təsərrüfatı üçün həyati əhəmiyyət kəsb edən azot və fosfor gübrələri ilin ilk iki ayında 20%-ə yaxın bahalaşıb. Bu tendensiya Azərbaycanın həm daxili bazarı, həm də ixrac potensialı üçün yeni reallıqlar yaradır.
Xüsusilə Azərbaycan fermerlərinin çox istifadə etdiyi gübrə növlərində ciddi artım var:
-
Ammonium selitrası: İlin əvvəlindən 19% bahalaşaraq tonu 303 dollara çatıb. Ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə artım 30%-dir.
-
Karbamid: Qiymətlər 10-12% artaraq 410 dollara yüksəlib.
-
Fosfor gübrələri (MAP/DAP): İdxal qiymətlərində 16%-lik sıçrayış qeydə alınıb.
Azərbaycanın gübrə ixracından qazancı yanvar ayında 32% azalıb. Rusiya bazarındakı bu bahalaşma mənzərəni tamamilə dəyişə bilər:
Azərbaycanın daxili gübrə istehsalı (məsələn, SOCAR Karbamid zavodu) qlobal qiymət artımından faydalana bilər. Rusiyada qiymətlərin qalxması Azərbaycan karbamidinin xarici bazarlarda daha rəqabətli və gəlirli olmasına şərait yaradır. Yanvardakı zəifləmədən sonra, fevral-mart aylarında ixrac gəlirlərimizdə bərpa gözlənilə bilər.
Azərbaycan bəzi xüsusi gübrə növlərini (məsələn, fosforlu və kaliumlu gübrələri) idxal edir. Rusiya və dünya bazarındakı bahalaşma daxili bazarda gübrənin qiymətini qaldıracaq ki, bu da kənd təsərrüfatı məhsullarının (tərəvəz, taxıl) maya dəyərinə təsir edəcək.
Bahalaşmanın arxasında dayanan əsas amillər birbaşa regionumuzla bağlıdır:
-
Qazın qiyməti: Avropada qazın min kubmetrinin 484 dollara çatması gübrə istehsalını bahalaşdırır.
-
Geosiyasət: Aİ-nin Rusiya ammiakına kvota qoyma ehtimalı və Çinin öz ixracatını məhdudlaşdırması bazarda süni qıtlıq yaradır.
Analitiklər hesab edir ki, ammonium selitrası ilin sonuna qədər daha 15-20% bahalaşa bilər. Bu isə o deməkdir ki, yazlıq əkin mövsümündə gübrə tapmaq həm çətin, həm də baha olacaq.
Qlobal bazardakı bu "qiymət rallisi" Azərbaycanın qeyri-neft ixracını canlandıra bilsə də, daxili bazarda ərzaq inflyasiyasını tətikləyə bilər. Fermerlərə dövlət tərəfindən verilən gübrə subsidiyalarının əhəmiyyəti bu il ikiqat artacaq.
MONETAR.AZ
