Yanvar ayında Azərbaycan bankları ümumi 446,6 milyon manat faiz gəliri əldə edib. Bunun böyük hissəsi (356,3 milyon manat) kredit portfelindən gəlir, qalan hissəsi isə maliyyə institutları, qiymətli kağızlar və digər əməliyyatlardan formalaşıb.
Kreditlər üzrə faiz gəliri sektorun əsas gəlir mənbəyidir, lakin 8,9 milyon manatlıq məqsədli ehtiyat ayrılması kredit portfelində potensial zərərlərin mövcud olduğunu göstərir. Bu, bankların riskə qarşı ehtiyatlı yanaşmasını ortaya qoyur.
Maliyyə institutlarında yerləşdirilən vəsaitlərdən gəlir (33,5 milyon manat) və qiymətli kağızlardan gəlir (45,6 milyon manat) bankların investisiya portfelinin gəlirliliyini əks etdirir. Maraqlıdır ki, qiymətli kağız gəliri bir ayda nəzərəçarpacaq səviyyədə artıb, amma hələ də kredit gəlirinin 1/8-i qədərdir. Bu, portfelin diversifikasiyası baxımından potensial inkişaf sahəsi kimi qiymətləndirilə bilər.
Xalis faiz gəliri 271,9 milyon manat səviyyəsindədir ki, bu da faiz xərclərinin (165,7 milyon manat) nəzarətdə saxlanması sayəsində əldə edilib.
Depozitlər üzrə faiz xərcləri (117,7 milyon manat) xalis mənfəətin formalaşmasında əsas rol oynayır. Burada diqqət çəkən problemli məqam: müddətli depozitlər üzrə yüksək faiz ödənişləri (95,4 milyon manat) bankların gəlir marjasına təzyiq edir. Bu, xüsusilə yüksək likvidlik tələbi olan banklar üçün risk yarada bilər.
Qeyri-faiz gəlirləri 140,6 milyon manat təşkil edir və bu, xalis mənfəətin təxminən 34%-ni təşkil edir:
Hesab xidmətlərindən komisyon gəlirləri (33,3 milyon manat) stabildir və bankların əməliyyat gəlirlərinin bazasını göstərir.
Valyuta əməliyyatlarından 21,3 milyon manatlıq gəlir maraqlı məqamdır: məzənnə dəyişiklikləri ilə bağlı gəlir həm imkan, həm də risk mənbəyidir. Valyuta əməliyyatlarında yüksək risk bankların xalis mənfəətini ani olaraq azalda bilər.
Qiymətli kağız satışından gəlir cüzi (0,1 milyon manat) olaraq qalır, bu da bankların investisiya portfelinin hələ də əsas gəlir mənbəyi olmadığını göstərir.
Digər qeyri-faiz gəlirləri (86,0 milyon manat) isə əsas gəlir gətirir, amma bu sahə daha çox dayanıqlı gəlir mənbəyi olmaqdan çox müvəqqəti əməliyyat gəliri kimi görünür.
Kredit portfelindən əldə olunan faiz gəliri yüksək olsa da, məqsədli ehtiyatların mövcudluğu bəzi kreditlərin qaytarılmasında problem ola biləcəyini göstərir. Depozit xərclərinin yüksək səviyyəsi bank marjasına təzyiq edir və valyuta əməliyyatlarından gələn gəlir ani risklər yaradır. Qeyri-faiz gəlirlərinin əsas payı digər əməliyyat gəlirlərinə düşdüyü üçün dayanıqlılıq məhduddur.
Banklar hələ də əsas gəlir mənbəyi kimi kredit portfelinə əsaslanır, amma uzunmüddətli uğur üçün risklərin idarə olunması, likvidliyin qorunması və qeyri-faiz gəlirlərinin diversifikasiyası kritik əhəmiyyət daşıyır.
MONETAR.AZ
