Dəmir filizi qiymətlərinin enerji xərclərindən asılılığı getdikcə artır. UBS-in təhlilinə görə, neftin bahalaşması həm nəqliyyat, həm də hasilat xərclərini yüksəldərək bu bazara dolayı, amma mühüm təsir göstərir.
Yaxın Şərqdə geosiyasi gərginlik fonunda enerji qiymətlərinin artması dəmir filizi istehsalçılarının baza xərclərini yüksəldib. Xüsusilə gəmiçilikdə bunker yanacağının bahalaşması və mədənlərdə yanacaq xərclərinin artması sənaye üzrə ümumi xərc strukturunu dəyişməyə başlayıb.
Neft qiymətləri dəmir filizi qiymətlərini birbaşa müəyyən etmir, lakin dolayı təsiri güclüdür. UBS-in hesablamasına görə, xam neftin qiymətinin hər 10 dollar/barel artması sektor üzrə xərcləri təxminən 0,40–0,80 dollar/ton yüksəldə bilər. Bu isə sektorun enerji bazarlarına nə qədər həssas olduğunu göstərir.
Xərclər artdıqca qlobal istehsalın xərc əyrisi “dikləşir”. Bu o deməkdir ki, aşağı qiymətlərdə istehsal iqtisadi cəhətdən sərfəli olmur və təklif azalır. Nəticədə, hətta tələbin zəif olduğu dövrlərdə belə, dəmir filizi qiymətləri daha güclü dəstək alır.
Hazırda qiymətlər artıq xərclərlə dəstəklənən səviyyələrdə formalaşır. Bu, Çində liman ehtiyatlarının artması və mövsümi tələbin zəifləməsi kimi “mənfi” siqnallara baxmayaraq, qiymətlərin yüksək qalmasını izah edir.
Təsir istehsalçılar arasında fərqlidir. Məsələn, Avstraliya şirkətləri Çinə daha yaxın olduqları üçün nəqliyyat xərcləri baxımından daha əlverişli mövqedədirlər. Daha uzaq və ya yüksək xərcli istehsalçılar isə enerji qiymətləri artdıqca mənfəət marjası baxımından daha çox təzyiq hiss edirlər.
Gələcəkdə əsas amil yenə də neft qiymətlərinin dinamikası olacaq. Hormuz Strait ətrafında mümkün uzunmüddətli gərginlik kimi enerji bazarındakı pozuntular davam edərsə, bu, xərcləri daha da artıraraq dəmir filizi qiymətlərinə əlavə dəstək verə bilər.
Əksinə, neftin ucuzlaşması xərcləri azaldacaq və bu da dəmir filizi qiymətlərinə aşağı yönlü təzyiq göstərə bilər.
MONETAR.AZ
