Yanacaqdoldurma məntəqələrində limitlər, logistika problemləri və strateji neft ehtiyatlarından istifadə ilə ölkələr enerji böhranından çıxış yolları axtarır, eyni zamanda Amerika Birləşmiş Ştatları Hörmüz boğazını açmağa çalışır. Məsələn, Sloveniya benzinin satışına məhdudiyyət tətbiq edib: sürücülər gündə maksimum 50 litr, şirkətlər və fermerlər isə 200 litrə qədər yanacaq ala bilərlər. Müharibə ABŞ-da da gündəlik həyata təsir göstərib.
Bu barədə The Washington Post yazır. Məsələn, Kolorado ştatında son bir ayda benzin qiyməti 35% artıb. Yaponiya hökuməti isə yanacaq qiymətlərinin artımına qarşı mübarizə üçün 5 milyard dollar ayırıb, bu barədə Kyodo News məlumat yayıb. Bu arada, aparıcı dünya KİV-ləri Hörmüz boğazı uğrunda mübarizənin əsas və son mərhələ olacağını müzakirə edir.
Sloveniyada yanacaq təchizatındakı problemlər hökuməti müvəqqəti məhdudiyyətlər tətbiq etməyə məcbur edib. Baş nazir Robert Golob ehtiyatların kifayət etdiyini, anbarların dolu olduğunu, problemin isə yalnız yanacağın yanacaqdoldurma məntəqələrinə çatdırılmasındakı fasilələrlə bağlı olduğunu bildirib. Buna baxmayaraq, vəziyyət hakimiyyət orqanlarında ciddi narahatlıq doğurur, Reuters qeyd edir.
Oxşar tədbirlər Avropanın digər ölkələrində də görülür. Məsələn, Almaniya mart ayının ortalarından etibarən spekulyativ qiymət artımının qarşısını almaq üçün yanacaqdoldurma məntəqələrinə qiymətləri gündə yalnız bir dəfə dəyişməyi tövsiyə edib. The Washington Post yazır ki, münaqişə dövründə ABŞ-da yanacaq qiymətləri təxminən üçdəbir artıb və orta gəlirdən aşağı qazancı olan insanlar avtomobili doldurmaqla ərzaq almaq arasında seçim etməyə məcbur qalırlar.
Keçən həftə Yaponiyada benzin qiyməti rekord səviyyəyə — 1,2 dollara çatıb. Qiymət artımını cilovlamaq üçün hökumət yanacaq subsidiyaları fonduna 5 milyard dollar əlavə edib, Kyodo News bildirir.
İran tərəfindən Yaxın Şərqdə enerji obyektlərinə endirilən zərbələr iri neft şirkətlərinə milyardlarla dollar ziyan vurur. Ötən cümə axşamı Qətərdə yerləşən dünyanın ən böyük qaz emalı zavodlarından biri olan "Pearl" Tehranın hücumlarından sonra fəaliyyətini dayandırıb. Zədələr o qədər ciddidir ki, bərpa işlərinin ən azı bir il çəkəcəyi gözlənilir. The Wall Street Journal əlavə edir.
Beynəlxalq Enerji Agentliyi məlumatına görə, dünya hər gün təxminən 11 milyon barel neft itirir. Bu, 1970-ci illərin iki neft böhranı və 2022-ci ilin qaz böhranının birlikdə yaratdığı təsirdən daha ağırdır. Reuters bildirir ki, bazar son dərəcə dəyişkəndir: qiymətlər həm eskalasiya riski, həm də İran neftinə tətbiq olunan sanksiyaların müvəqqəti yumşaldılması fonunda dalğalanır. Bu addım bazara təxminən 140 milyon barel əlavə edə bilər. Treyderlər isə belə bir sual üzərində düşünür: əgər Donald Trump-ın ultimatumu nəticə versə və Hörmüz boğazı açılarsa nə baş verəcək? Bu ehtimallar hazırda qiymətlərin kəskin sıçrayışının qarşısını qismən alır.
The Washington Post yazır ki, Hörmüz boğazı uğrunda mümkün mübarizə həlledici və son mərhələ olacaq. ABŞ regiona əlavə qüvvələr, təxminən 4,5 min nəfərlik dəniz piyadası, aviasiya və hərbi gəmilər göndərir. Bu, mümkün hərbi əməliyyata hazırlıq kimi qiymətləndirilir. Əgər ABŞ Iran-ın boğaz üzərində faktiki nəzarətini qıra bilsə, Donald Tramp qələbə elan edərək müharibəni mərhələli şəkildə dayandıra və genişlənən enerji böhranını zəiflədə bilər.
MONETAR.AZ
