İran Yaxın Şərq regionunda əhali, enerji resursları və hərbi potensial baxımından aparıcı ölkələrdən biri hesab olunur. Bununla belə, ölkə iqtisadi rifah göstəricilərinə görə bəzi qonşularından geri qalır.
Araşdırmaya görə, İran təxminən 93 milyon nəfərlik əhalisi ilə regionun ən böyük ölkələrindən biridir. Ümumi daxili məhsulu 356 milyard ABŞ dolları təşkil etsə də, adambaşına düşən gəlir (təxminən 4 min dollar) aşağı səviyyədə qalır. Bu baxımdan Qətər və İsrail kimi daha kiçik, lakin varlı ölkələr öndədir.
Enerji sahəsində isə İranın mövqeyi daha güclüdür. Ölkə neft ehtiyatlarına və istehsalına görə regionda Səudiyyə Ərəbistanından sonra ikinci yerdə qərarlaşır. Təxminən 208 milyard barel ehtiyat və gündəlik 4,6 milyon barel hasilat İranı əsas enerji oyunçularından birinə çevirir. Bununla belə, beynəlxalq sanksiyalar ixrac imkanlarını məhdudlaşdırır.
Hərbi göstəricilərə gəldikdə isə, İran regionda ən böyük aktiv hərbi qüvvəyə malikdir. Ölkənin silahlı qüvvələrinin şəxsi heyəti 610 min nəfər təşkil edir. Bu göstərici Səudiyyə Ərəbistanı və digər regional rəqiblərlə müqayisədə xeyli yüksəkdir. Lakin hərbi xərclər baxımından İran (7,9 milyard dollar) İsrail və Səudiyyə Ərəbistanı kimi ölkələrdən geri qalır.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, İran daha çox say üstünlüyünə və qeyri-ənənəvi (asimmetrik) hərbi strategiyalara üstünlük verir. Digər ölkələr isə yüksək texnologiyalı silah sistemlərinə daha çox sərmayə yatırır.
Ümumilikdə, təhlil göstərir ki, İran miqyas və resurslar baxımından regionda mühüm güc olaraq qalır. Lakin iqtisadi səmərəlilik və texnoloji üstünlük kimi sahələrdə bəzi rəqiblərindən geri qalması regiondakı güc balansını formalaşdıran əsas amillərdən biridir.
MONETAR.AZ
