Mərakeş iqtisadiyyatı qlobal enerji gərginlikləri fonunda artan təzyiqlə qarşı-qarşıyadır. Allianz Research tərəfindən yayımlanan yeni təhlilə görə, ölkənin idxal olunan yanacaqdan yüksək asılılığı onun zəif tərəflərini daha da üzə çıxarır.
Hesabatda qeyd olunur ki, Mərakeş xüsusilə Hörmüz boğazı ətrafında mümkün uzunmüddətli fasilələrə qarşı ən həssas ölkələrdən biridir. Bunun əsas səbəbi ölkənin emal olunmuş neft məhsullarının idxalından güclü asılı olmasıdır ki, bu da onu qlobal qiymət dəyişikliklərinə qarşı çox həssas edir.
Analitiklər “üçlü kəsir” (büdcə kəsiri, cari hesab kəsiri və yüksək enerji idxalı xərcləri) problemini əsas risk kimi göstərirlər. Bu amillər birlikdə milli valyuta dirhəmin və dövlət borclanma xərclərinin xarici şoklara daha sürətli reaksiya verməsinə səbəb ola bilər.
Son məlumatlara görə, ölkənin enerji ticarəti kəsiri ÜDM-in təxminən 5%-ni təşkil edir. Büdcə kəsiri təxminən 4,5%, cari hesab kəsiri isə 1,5% səviyyəsindədir. Bu göstəricilər iqtisadiyyatı enerji qiymətləri artdıqda “yüksək həssaslıq” zonasına daxil edir.
Ötən il enerji idxalına 10 milyard dollardan çox vəsait xərclənib. Digər mühüm problem isə məhdud ehtiyatlardır: ölkənin strateji neft ehtiyatları cəmi 30 günlük istehlakı qarşılayır ki, bu da Polşa və Çin kimi ölkələrlə müqayisədə xeyli azdır.
Hazırda əsas risk qiymət artımıdır və bu, inflyasiyanı təxminən 1 faiz bəndi yüksəldə bilər. Lakin daha ciddi təhlükə, əgər Hörmüz boğazı vasitəsilə daşımalar üç aydan çox müddətə dayansa, yanacaq təchizatında kəskin çatışmazlıq yaranmasıdır. Bu halda ölkə həm fiskal təzyiq, həm də iqtisadi artımın zəifləməsi ilə üzləşə bilər.
Bununla belə, vəziyyət hələ kritik sayılmır. Bank Al-Maghrib tərəfindən idarə olunan valyuta ehtiyatları təxminən altı aylıq idxalı qarşılayır və bu da hökumətə müəyyən manevr imkanı verir.
Analitiklər bildirir ki, enerji ixrac edən Nigeriya və Braziliya kimi ölkələr yüksək qiymətləri ixrac gəlirləri ilə kompensasiya edə bildiyi halda, Mərakeş struktur baxımından daha həssas olaraq qalır. Oxşar risklər Misir, Tunis və İordaniya kimi idxaldan asılı ölkələr üçün də aktualdır.
MONETAR.AZ
