Asiyanın enerji təhlükəsizliyi üçün mühüm əhəmiyyət daşıyan bir addım çərçivəsində İranın xarici işlər naziri Abbas Araqçi bildirib ki, Tehran Yaponiya ilə əlaqəli gəmilərin Hörmüz boğazı vasitəsilə tranzitini bərpa etməyə hazırdır.
O, bu barədə dünən Kyodo News-ə açıqlamasında danışaraq qeyd edib ki, bu qərar iki ölkə arasında yüksək səviyyəli məsləhətləşmələrdən sonra mümkün olub. Bu addım regional münaqişə səbəbindən çətin vəziyyətdə olan qlobal neft bazarı üçün nadir diplomatik “rahatlama siqnalı” kimi qiymətləndirilir.
Tokio Yaxın Şərq neftindən ciddi şəkildə asılı olaraq qalır və təhlükəsiz keçid imkanının yaranması hökumətin daxili qiymətləri sabitləşdirmək üçün strateji neft ehtiyatlarını istifadəyə verməsindən cəmi bir neçə gün sonra baş verir.
Bu diplomatik təşəbbüs Yaponiyanın baş naziri Sanae Takaichi üçün həssas bir dövrdə ortaya çıxır. O, ABŞ prezidenti Donald Trump tərəfindən dünyanın ən vacib enerji arteriyalarından birinin təhlükəsizliyində daha fəal rol almaq üçün artan təzyiq altındadır.
Vaşinqtonda keçirilən görüş zamanı Takaichi müttəfiqlərin tələbləri ilə ölkədaxili hüquqi məhdudiyyətlər arasında balans saxlamağa çalışıb. O, Yaponiyanın Fars körfəzində birbaşa hərbi iştirakını məhdudlaşdıran konstitusion “qırmızı xətləri” vurğulasa da, eyni zamanda ABŞ-dan şist nefti idxalını artırmaq və raketdən müdafiə sahəsində əməkdaşlığı dərinləşdirmək vədi ilə Vaşinqtonu sakitləşdirməyə çalışıb.
Tehrandan gələn siqnal tanker daşımaları ilə bağlı risklərin müəyyən qədər azalmasına işarə edir. Bu risklər son dövrlərdə sığorta haqlarının rekord səviyyəyə yüksəlməsinə səbəb olmuşdu. Qlobal investorlar baş verənləri ehtiyatlı optimizmlə qiymətləndirirlər.
Bununla belə, bu addım əsasən Yaponiya bayrağı altında üzən gəmilərə aiddir və ümumilikdə Hörmüz boğazı ilə bağlı daha geniş təhlükəsizlik məsələləri ABŞ–Yaponiya münasibətlərində əsas gərginlik mənbəyi olaraq qalır. ABŞ administrasiyası regionda öz hərbi mövcudluğunu azaltmaq üçün çoxtərəfli təhlükəsizlik modelini təşviq edir və Tokionun diplomatik manevrlərinin uğuru yaxın həftələrdə qlobal enerji bazarlarının volatilliyinə ciddi təsir göstərə bilər.
