Yaxın Şərqdəki müharibə Asiya ölkələrini enerji strategiyalarını təcili yenidən nəzərdən keçirməyə məcbur edir. Cənubi Koreyadan İndoneziya və Banqladeşə qədər dövlətlər LNG təchizatındakı boşluğu örtmək üçün kömürdən istifadəni kəskin artırırlar. Bu barədə Bloomberg xəbər verir.
“Kömür Asiyanın enerji balansında əvvəldən dominant idi və region üzrə elektrik istehsalının 40–50%-dən çoxunu təmin edirdi. Tarixi olaraq qiymət baxımından qazdan daha rəqabətqabiliyyətli olub,” deyə Rystad Energy AS şirkətinin analitiki Səm Çua izah edir. “Amma indi biz qaz üçün ‘tələb sarsıntısı’ prosesinin sürətləndiyini müşahidə edirik. Qiymət həssaslığı olan alıcılar üçün LNG sadəcə əlçatmaz olub.”
Ən açıq nümunə Banqladeşdir. Çua bildirir ki, ölkə hökuməti artıq elektrik stansiyaları və gübrə zavodlarına qaz paylamasını ciddi şəkildə məhdudlaşdırıb, əvəzində boş qalan həcmləri ehtiyat kömür blokları ilə əvəz edib. Rystad Energy analitiki bütün Cənub və Cənub-Şərqi Asiyada oxşar ssenarinin gözlənildiyini bildirir: yerli hökumətlər elektrik kəsintilərindən yaranan siyasi zərərlərin kömür yandırılmasının ekoloji təsirindən qat-qat yüksək olduğunu yaxşı anlayırlar.
Qazın sürətlə bahalaşması dərhal kömür bazarına da təsir edib. Avstraliyanın Nyukasl limanında kömür fyuçersləri 2024-cü ilin sonundan bəri maksimum səviyyəyə çatıb (cümə günü səhərə 4,87% artım).
Qiymət artımı regional istehsalçılara təzyiq göstərib və onların ixracı sürətləndirməyə məcbur edib. Dünyanın ən böyük enerji kömürü tədarükçüsü İndoneziya rəsmi olaraq mədənçilərinə hasilatı artırmağa icazə verib, əvvəlki kvota siyasəti isə tamamilə ləğv olunub.
Təcili olaraq kömürə qayıtmaq üzrə qərarlar bütün Asiyada qəbul olunur. Cənubi Koreya kömür elektrik stansiyalarının yükləmə limitlərini ləğv edib. Yaponiyanın ən iri enerji şirkəti JERA bildirib ki, əgər Yaxın Şərqdəki kəsintilər davam edərsə, qaz blokları kömürə keçə bilər. Filippinlər isə enerji sisteminin stabilliyini təmin etmək üçün İndoneziya ilə əlavə kömür tədarükü üzrə təcili danışıqlar aparır.
Ölkələrin qısa zamanda ən çirkli fosil yanacağa qayıtmağa hazır olması iqtisadi zərurət və milli təhlükəsizliyin hər hansı iqlim və ekoloji məqsədləri dərhal üstələyə biləcəyinin bariz nümunəsidir.
