Qlobal neft qiymətlərindəki kəskin artım Çinin iqtisadiyyatını rekord səviyyəli deflyasiya spiralından gözləniləndən daha tez çıxara bilər. Lakin ekspertlər bunun dünyanın ikinci ən böyük iqtisadiyyatı üçün həqiqətən faydalı olub-olmayacağına şübhə ilə yanaşırlar.
Hələ bir neçə həftə əvvəl əksər iqtisadçılar Çində istehsalçı qiymətlərinin azalmasının 2026-cı il ərzində davam edəcəyini və bu mənfi tendensiyanın ümumi müddətinin üç il yarımı keçəcəyini proqnozlaşdırırdılar. İndi isə enerji daşıyıcılarının bahalaşması fonunda “Wall Street” analitikləri hesab edir ki, zavod qiymətləri artıq bu ay müsbət zonaya keçə bilər. İstehlak qiymətlərində də artım əlamətləri müşahidə olunur.
Deflyasiyanın rəsmi şəkildə aradan qalxması Pekin üçün mühüm hadisə olardı. 2022-ci ilin sonunda pandemiya məhdudiyyətlərinin ləğvindən bəri Çin artıq istehsal və zəif istehlak tələbi problemindən əziyyət çəkir. Bu isə daxili bazarda sərt qiymət rəqabətinə səbəb olub, şirkətlərin gəlirlərini azaldıb və maaş artımını ləngidib. Bu ayın əvvəlində Çin hakimiyyəti deflyasiyaya son qoymaq niyyətini açıq şəkildə bəyan etmişdi.
Lakin problem ondadır ki, xammalın bahalaşması nəticəsində yaranan inflyasiya hər zaman faydalı olmur. Təklif şokundan qaynaqlanan belə inflyasiya, əgər istehsal güclərinin azalması və ya istehlakın real artımı ilə müşayiət olunmazsa, bütün xərclərin istehsalçıların üzərinə düşməsinə səbəb ola bilər.
Macquarie Group-un baş iqtisadçısı Larri Hu bildirir ki, “hər inflyasiya eyni deyil”. Onun sözlərinə görə, “idxal olunan” inflyasiya son məhsul istehsal edən sahələrə zərbə vurur və iqtisadiyyat üçün daha sağlam variant daxili tələbin artımı ilə formalaşan inflyasiyadır.
Çin son illərdə bərpa olunan enerji sahəsinə iri həcmli investisiyalar yatırdığı və enerji təchizatını diversifikasiya etdiyi üçün neft şokuna bir çox ölkədən daha davamlıdır. Bununla belə, Gavekal Dragonomics və Yuekai Securities-in hesablamalarına görə, neft qiymətlərinin illik 10% artımı Çində istehsalçı qiymət indeksini təxminən 0,4 faiz bəndi yüksəldir.
Hazırda Çin üçün əsas risk “xərc inflyasiyası”dır. Zəif tələb şəraitində istehsalçılar artan xammal xərclərini alıcılara ötürə bilmirlər. Bu isə onsuz da aşağı olan mənfəətin daha da azalmasına gətirib çıxarır.
Standard Chartered bankının baş iqtisadçısı Din Şuan vurğulayır ki, belə bir inflyasiya Çin üçün arzuolunan deyil. Onun fikrincə, ölkəyə tələbə əsaslanan inflyasiya lazımdır. Yəni gəlirlərin və məşğulluğun artımı ilə dəstəklənən, təklif və tələbat arasında balans yaradan bir model.
Ən həssas sahələrə neft hasilatı və emalı, kimya sənayesi, kimyəvi liflər, plastik və rezin istehsalı daxildir. Bu sektorlar ötən il ABŞ tariflərindən ciddi zərər görmüş, hazırda isə həm artan xərclərlə, həm də ixrac məhdudiyyətləri ilə üzləşmiş vəziyyətdədir.
MONETAR.AZ
