Orta Şərqdə baş verən müharibə və Hörmüz boğazı üzərindən nəqliyyatın faktiki dayanması qlobal sıxılmış qaz bazarında ciddi sarsıntıya səbəb olub. Mövcud vəziyyət qlobal sıxılmış qaz tədarükünün təxminən beşdə birini risk altına salıb.
Analitik məlumatlara görə, mart ayının əvvəlindən etibarən qlobal sıxılmış qaz daşımalarının 10 günlük hərəkətli orta göstəricisi təxminən 20 faiz azalaraq gündəlik 1,1 milyon tona enib. Bu göstərici son altı ayın ən aşağı səviyyəsi kimi qeydə alınıb.
Təchizatın azalmasının əsas səbəbi kimi Qətər və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri göstərilir. Hər iki ölkə sıxılmış qaz ixracını əsasən Hörmüz boğazı vasitəsilə həyata keçirir və mövcud təhlükəsizlik riski daşımaları faktiki olaraq dayandırıb.
Dünyanın ən böyük sıxılmış qaz ixrac obyektlərindən biri olan Ras Laffan sənaye şəhəri hücumlardan sonra istehsalı dayandırmağa məcbur olub. Son hücumlar nəticəsində obyektə ciddi ziyan dəyib və bəzi istehsal xətlərinin bərpasının illər çəkə biləcəyi bildirilir.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, Hörmüz boğazı vasitəsilə qlobal sıxılmış qaz təchizatının təxminən 20 faizi həyata keçirilir. Bu marşrutun bağlanması bazarda ciddi çatışmazlıq riskini artırır.
Avropada isə vəziyyət əlavə narahatlıq doğurur. Qətərdən tədarükün kəsilməsi ABŞ və Kanadadan gələn əlavə həcmlərin təsirini zəiflədir. Bu səbəbdən Avropa İttifaqı üzv ölkələrə yay mövsümünə hazırlıq məqsədilə qaz anbarlarını əvvəlcədən doldurmağı tövsiyə edib.
Son məlumatlara əsasən, Avropada qaz anbarlarının doluluq səviyyəsi 29 faiz təşkil edir ki, bu da son beş ilin mövsümi orta göstəricisi olan 41 faizdən xeyli aşağıdır.
Analitiklər hesab edirlər ki, münaqişənin davam etməsi sıxılmış qaz bazarında təklifin daha da azalmasına və qiymətlərin kəskin artmasına səbəb ola bilər.
MONETAR.AZ
