İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) dəniz dəhlizi üzrə bütün gəmilərin hərəkətinə qadağa qoyulduğunu bəyan edib. Nəticədə neft daşıyan tankerlərin kanal üzrə hərəkəti tamamilə dayanıb. Hörmüz boğazından dünya üzrə yanacaq tədarükünün 20%-ə qədəri keçir. Bu fonda Moskva Birjasında aprel ayı üçün neft fyuçersləri bir barel üçün 75,5 dollardan yuxarı qalxıb. Qızıl fyuçersləri 3% artaraq unsiyası 5,4 min dollara, gümüş fyuçersləri isə təxminən 6% bahalaşaraq unsiyası 100 dollara yaxınlaşıb. Rusiya neft və qızıl hasilatı şirkətlərinin səhmləri “yaşıl zona”dadır və onlar da bir neçə faiz artım göstərir. Bununla yanaşı, İrana hücum hələlik neftin qiymətinə tam şəkildə təsir etməyib. Brent markalı neft 28 fevralda Londonun ICE Futures birjasında ticarət olunmur, Comex birjasında isə qızıl üzrə ticarətlər də aparılmır.
AVI Capital şirkətinin analitik tədqiqatlar şöbəsinin rəhbəri Dmitri Aleksandrovun sözlərinə görə, bazarda kəskin dəyişikliklər Hörmüz boğazının uzun müddət tam bağlanması halında mümkündür: “Əgər bu ssenari həqiqətən reallaşsa, bu, ‘hərbi risk əlavəsi’ hesabına neft qiymətlərinin əhəmiyyətli dərəcədə artmasına gətirib çıxaracaq. Digər tərəfdən, Rusiya ixrac neftinə tətbiq olunan diskontun azalması da mümkündür ki, bu da ikili effekt yaradar.
Əhəmiyyətli artım yalnız bütün trafikin uzun müddət tam bağlanması kimi radikal ssenaridə mümkündür. Bu halda qiymətlər bir barel üçün onlarla dollar bahalaşaraq 100 dollar və daha yuxarı səviyyəyə çata bilər. Lakin bu, az ehtimal olunan variantdır. Daha real ssenari qiymətlərin mülayim şəkildə 80 dollar səviyyəsinə, hətta daha aşağıya doğru sıçramasıdır. Artıq 2 martda, əgər həmin vaxta qədər vəziyyətin nəticəsi aydınlaşsa, bazar vəziyyəti geri oynaya bilər. Həftəsonu ticarətlər formal xarakter daşıyır, buna görə hadisələr birja kotirovkalarında tam əksini tapmaya bilər. Yuxarı və aşağı istiqamətdə qısamüddətli dalğalanmalar və həftə sonundakı səviyyələrdə sürətli sabitləşmə mümkündür. Düşünürəm ki, artıq 29 fevralda vəziyyət aydın olacaq”.
Bu arada Yaxın Şərqdə gərginliyin artması fonunda “Drujba” neft kəmərinin əhəmiyyəti ikiqat artır, bunu Macarıstanın baş naziri Viktor Orban bildirib. Norveçin Rystad Energy şirkətinin analitikləri qeyd edirlər ki, əgər həftəsonu deeskalasiya əlamətləri görünməzsə, Brent markalı neftin qiyməti 2 martda bir barel üçün 10–20 dollar arta bilər. “Sovfraxt” səhmdar cəmiyyətinin direktorlar şurasının sədri Dmitri Purimin sözlərinə görə, vəziyyət sabitləşənədək regionda logistika dayanacaq:
“Husilər Süveyş kanalını hədələyirlər, lakin onun tam bağlanması üçün resurslarının yetərli olması çətin görünür.
Altıgünlük müharibə dövründəki vəziyyətə bənzər ssenarinin təkrarlanması böyük ehtimalla baş verməyəcək. Hörmüz boğazının bağlanması səbəbindən logistika ciddi şəkildə pozula bilər. Dünya neftinin əhəmiyyətli hissəsi bu boğazdan keçir, Fars körfəzində daşımalar da məhdudlaşacaq. Yaxın günlərdə bazara daxil olan neft həcmləri azalacaq.”
MONETAR.AZ
