Avropada hava limanları yaxınlaşan aviayanacaq qıtlığı barədə xəbərdarlıq edir

Avropanın aviasiya sektoru növbəti üç həftə ərzində “sistemli” aviayanacaq çatışmazlığı riski ilə üzləşə bilər. Buna səbəb Hörmüz boğazı ətrafında davam edən blokadanın qitənin əsas enerji təchizat xətlərini məhdudlaşdırmasıdır.

Associated Press tərəfindən əldə olunan məktubda Olivye Yankoveç, ACI Europe rəhbəri xəbərdarlıq edib ki, təchizatın azalması yay turizm mövsümünü iflic edə və Avropa iqtisadiyyatına ciddi zərbə vura bilər.

Xəbərdarlıq Avropa nəqliyyat sektorunun Hörmüz boğazından yüksək asılılığını göstərir. Xam neft və qazdan fərqli olaraq, aviayanacaq əsasən Yaxın Şərqdəki neft emalı zavodlarından dəniz yolu ilə idxal edilir və alternativ mənbələr daha məhduddur.

Olivier Jankovec Brüsseli təcili tədbirlər görməyə çağırıb, o cümlədən birgə aviayanacaq alışlarının təşkili və alternativ təchizat marşrutlarının müəyyənləşdirilməsi. Qeyd olunur ki, aviayanacaq xərcləri aviaşirkətlərin əməliyyat xərclərinin 20–30%-ni təşkil edir.

Əgər yaxın 21 gün ərzində boğaz tam açılmasa, Londondakı Heathrow, Frankfurt və Amsterdamdakı Schiphol kimi iri qovşaqlarda kütləvi reys ləğvləri baş verə bilər. Bu isə pik yay mövsümünün başlanğıcına təsadüf edəcək.

Rəsmi olaraq Aİ əlavə strateji neft ehtiyatlarının istifadəsinə hələ ehtiyac olmadığını bildirsə də, enerji treyderləri artıq qiymətlərə “emal premiumu” əlavə edirlər. Aviayanacaq üzrə qlobal spredlər, xam neftlə hazır məhsul arasındakı fərq son ayların maksimumuna çatıb.

Ekspertlər qeyd edir ki, hətta ABŞ və İran arasında atəşkəs əldə olunsa belə, boğazdakı mina təhlükəsi səbəbindən yanacaq tanker daşımalarının bərpası gecikə bilər.

Wolfe Research analitiklərinin fikrincə, uzunmüddətli qıtlıq təkcə sərnişin daşımalarına deyil, həm də artıq təzyiq altında olan qlobal hava yük daşımalarına təsir göstərəcək.

Hazırda bir çox kiçik Avropa aviaşirkətləri üçün “Hörmüz riski” sığortalanmayıb. Buna görə də qarşıdakı üç həftə sektor üçün həlledici olacaq. Bazar ya idarəolunan qiymət artımı ilə üzləşəcək, ya da genişmiqyaslı əməliyyat böhranı baş verə bilər.

MONETAR.AZ