Dünyanın iki ən böyük iqtisadi gücü olan ABŞ və Çin arasında gərginliklə dolu on ildən sonra münasibətlərdə yeni bir səhifə açılır. ABŞ Prezidenti Donald Trampın Pekinə səfəri və Çin lideri Si Cinpinlə görüşü qlobal bazarlarda "geosiyasi bahar" ümidləri yaradıb. Bu səfər təkcə diplomatik protokol deyil, həm də iqtisadi və texnoloji sahədə böyük bir "yenidən yüklənmə" cəhdi kimi qiymətləndirilir.
Görüşün açılışında tərəflər kəskin ritorikadan imtina edərək, əməkdaşlıq mesajları veriblər:
-
Si Cinpin: Çin və ABŞ-ın "rəqib yox, tərəfdaş" olmalı olduğunu vurğulayaraq, ortaq maraqların mövcud fikir ayrılıqlarından daha güclü olduğunu bildirib. O, 2026-cı ili iki ölkə arasındakı münasibətlərdə "tarixi il" adlandırıb.
-
Donald Tramp: Çin liderini "böyük lider" adlandıran Tramp, münasibətlərin indiyə qədərki ən yüksək səviyyəyə çatacağına inandığını ifadə edib.
Danışıqların ən diqqətçəkən məqamı Trampı müşayiət edən biznes nümayəndə heyətidir. Nvidia-nın baş direktoru Censen Huanın bu heyətdə olması, son illərin ən böyük mübahisə mövzusu olan "mikroçip müharibəsi"ndə buzların əriyə biləcəyinə işarədir. 2025-ci il boyu davam edən sərt məhdudiyyətlərdən sonra süni intellekt çiplərinin Çin bazarına çıxışı üçün yeni bir razılaşmanın əldə olunması gözlənilir.
Münasibətlərin yaxşılaşdırılması çağırışlarına baxmayaraq, masa üzərində həlli çətin olan bir neçə mühüm məsələ var:
-
Tayvan Məsələsi: Tramp Tayvana silah tədarükü mövzusunu birbaşa Si Cinpinlə müzakirə edəcəyini bildirib ki, bu da Pekin üçün ən həssas "qırmızı xətt" hesab olunur.
-
Yaxın Şərq və İran Müharibəsi: ABŞ və İsrailin İrana qarşı davam edən hərbi əməliyyatları Asiyanın enerji təhlükəsizliyini təhdid edir. Çin, İran neftinin əsas idxalçısı kimi, bu münaqişənin dayandırılmasında və tədarük zəncirinin bərpasında maraqlıdır.
-
Bazarın "Açılması": Tramp Amerika biznesləri üçün Çin bazarında daha ədalətli rəqabət şəraiti və geniş imkanlar tələb edir.
Pekindəki sammitin uğurunu təmin etmək üçün ABŞ-ın maliyyə naziri Skott Bessent və Çinin vitse-premyeri He Lifın Cənubi Koreyada ilkin görüş keçiriblər. Bu görüşdə maliyyə bazarlarının stabilləşdirilməsi və ticarət tariflərinin optimallaşdırılması kimi texniki məsələlər razılaşdırılıb.
Analitiklər hesab edirlər ki, bu sammit qlobal iqtisadiyyatın gələcəyini, xüsusilə texnoloji standartların və enerji qiymətlərinin müəyyən edilməsində həlledici rol oynayacaq. Bugün keçiriləcək əsas danışıqlar bu nikbinliyin real sazişlərə çevrilib-çevrilməyəcəyini göstərəcək.
MONETAR.AZ
