Pekində keçirilən ABŞ-Çin sammiti çərçivəsində ən gərgin müzakirə mövzularından biri süni intellekt çiplərinin satışı olub. Reuters-in yaydığı məlumatlar göstərir ki, Nvidia-nın gələcəyi və qlobal süni intellekt yarışı hazırda görünməmiş bir logistik və siyasi düyünə çevrilib.
ABŞ Ticarət Nazirliyi prinsipial olaraq Nvidia-nın ən güclü ikinci prosessoru olan H200 modelinin Çinə satışına yaşıl işıq yandırıb:
-
Alıcılar: Alibaba, Tencent, ByteDance və JD.com daxil olmaqla 10 nəhəng korporasiya.
-
Kvota: Hər bir şirkət üçün 75 000 ədəd çip.
-
Nvidia-nın vəziyyəti: Şirkətin Çindəki bazar payı sanksiyalar səbəbindən demək olar ki, 0%-ə düşüb, halbuki əvvəllər bu rəqəm 95% idi.
Məsələnin dalana dirənməsinin əsas səbəbi ABŞ prezidentinin irəli sürdüyü iqtisadi və təhlükəsizlik tələbləridir. Tramp administrasiyası satışdan əldə olunan gəlirin 25%-nin birbaşa ABŞ büdcəsinə köçürülməsini tələb edir.
Sxem necə işləyir? ABŞ qanunları ixracatdan birbaşa rüsum almağa icazə vermədiyi üçün mürəkkəb logistika zənciri təklif olunub. Çiplər TSMC zavodlarında istehsal olunur. Məhsullar əvvəlcə ABŞ-a gətirilir, burada 25%-lik xüsusi rüsum tətbiq olunur. Yalnız bundan sonra çiplər Çinə göndərilir.
Çin tərəfi, xüsusilə Si Cinpin administrasiyası bu razılaşmanı qəbul etməkdən imtina edib. Bunun iki əsas səbəbi var:
-
Təhlükəsizlik riski: Pekin ehtiyat edir ki, çiplər ABŞ ərazisindən keçərkən onlara casusluq məqsədilə gizli texniki proqramlar (backdoor) yerləşdirilə bilər.
-
Hərbi məhdudiyyət: ABŞ çiplərin hərbi məqsədlərlə istifadə olunmayacağına dair sarsılmaz zəmanət və daimi yoxlama hüququ tələb edir ki, bu da Çin üçün suverenlik məsələsi hesab olunur.
Vəziyyətin kritikliyini anlayan Nvidia-nın baş direktoru Censen Huanq prosesə şəxsən müdaxilə edib. Maraqlı detaldır ki, Huanq sammit heyətinə son anda, Donald Trampın Alyaskadakı "Air Force One" təyyarəsinə dəvəti ilə qoşulub. Bu, Nvidia-nın Çin bazarını (illik təxminən 50 milyard dollarlıq potensial) geri qaytarmaq üçün nə dərəcədə böyük risklər aldığını göstərir.
Əgər bu razılaşma baş tutmazsa, Çin özünün süni intellekt modellərini inkişaf etdirməkdə ciddi ləngimələrlə üzləşəcək. Belədə Nvidia milyardlarla dollarlıq potensial gəlirdən məhrum olacaq. ABŞ büdcəsi isə gözlənilən nəhəng rüsum daxilolmalarını itirəcək.
Hazırda top Pekinin meydanındadır, lakin "backdoor" şübhələri aradan qalxmadıqca H200 çiplərinin Çinə çatdırılması qeyri-mümkün görünür.
MONETAR.AZ
