Dünya Bankının Avropa və Mərkəzi Asiya regionu üzrə hazırladığı son hesabatda Azərbaycanın ticarət potensialı ilə bağlı mühüm məqam yer alıb. Hesabata əsasən, Azərbaycanın reallaşdırılmamış ticarət potensialı 58 faiz təşkil edir. Bu, ölkənin qeyri-neft ixracı sahəsində indikindən təxminən iki dəfə çox gəlir əldə etmək imkanına malik olduğunu göstərir.
Müasir iqtisadi modelə keçid xammal ixracından yüksək texnoloji və emal olunmuş məhsul ixracına keçidi şərtləndirir. Məsələn, pambıq mahlıcı əvəzinə hazır tekstil, metal külçələr əvəzinə isə sənaye detallarının ixracına üstünlük verilməlidir. Bu məqsədlə müəssisələrin texnoloji modernləşdirilməsi, Tədqiqat və İnkişaf (R&D) işləri üçün vergi təşviqlərinin genişləndirilməsi və “ağıllı istehsal” modellərinin tətbiqi zəruridir.
Azərbaycanın mühüm tranzit qovşağı olması ixracatçılar üçün böyük üstünlükdür. Lakin Orta Dəhlizin potensialından tam yararlanmaq üçün sərhəd-keçid prosedurlarının “vahid pəncərə” sistemi ilə tam avtomatlaşdırılması vacibdir. Bu, ticarət xərclərini və vaxt itkisini 30-40 faiz azalda bilər. Həmçinin Avropa və Çin bazarlarına yaxın logistik mərkəzlərin qurulması ixrac coğrafiyasının genişlənməsinə xidmət edə bilər.
Birbaşa xarici investisiyaların (FDI) yerli sənaye ilə inteqrasiyası iqtisadi artımın hərəkətverici qüvvəsidir. Xarici şirkətlər üçün yerli təchizatçı proqramlarının hazırlanması beynəlxalq standartların (ISO, Global GAP) yerli firmalara transferini təmin edəcək. Bu isə yerli şirkətlərin qlobal təchizat zəncirinə qoşulmasına imkan yarada bilər.
Dünya Bankı vurğulayır ki, zərərlə işləyən və səmərəsiz dövlət müəssisələrinin subsidiyalaşdırılması kapitalın səmərəli bölüşdürülməsinə mane olur. Resursların daha məhsuldar sahələrə - İKT, turizm və yüksək texnoloji kənd təsərrüfatına yönləndirilməsi iqtisadi aktivliyi artıra bilər.
Azərbaycanın qeyri-neft ixracının bir neçə bazardan asılılığının azaldılması üçün İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatı (OECD) ölkələri və Çin bazarlarına çıxış stimullaşdırılmalıdır. Yeni nəsil Sərbəst Ticarət Sazişlərinin imzalanması yerli ixracatçıların beynəlxalq rəqabətədavamlılığını artıracaq mühüm amildir.
MONETAR.AZ
