İranda baş verən hərbi əməliyyatlar dünya üzrə inflyasiyanın sürətlənməsinə səbəb ola bilər. Eyni zamanda iqtisadi artım perspektivlərinin hələlik dəyişməz qalacağı Bloomberg tərəfindən aparılan iqtisadçı sorğusundan məlum olur.
Sorğuda iştirak edənlərin yarısı qiymət sıçrayışının həm ABŞ, həm də Avropa İttifaqı-ya təsir edəcəyini qeyd edib. Təxminən 40%-i isə Çin üçün inflyasiyanın artmasını proqnozlaşdırır. Onların sözlərinə görə, Çin üzrə istehlakçı qiymətləri artımı əvvəlki proqnozlarla müqayisədə 0,3–0,9 faiz bəndi sürətlənəcək. Eyni zamanda iqtisadçılar vurğulayırlar ki, Yaxın Şərqdəki hadisələrin Çin, ABŞ və ya Avrozonanın ÜDM-i üzərində minimal təsiri gözlənilir. Lakin nəticələr çox şeydən, əsasən münaqişənin müddətindən asılıdır.
Əgər neft qiymətləri yüksəlməyə davam edərsə, zərər çəkənlər idxalçı ölkələr olacaq. Çin, Hindistan, Avropa İttifaqı ölkələri. Qazanan tərəf isə ixracatçılar olacaq. Rusiya, Kanada, Norveç. ABŞ-ın vəziyyəti isə ikiüzlüdür: adi istehlakçılar benzinin qiymətindən əziyyət çəkəcək. Lakin şist nefti istehsalı sayəsində ölkə net ixracatçı olduğundan enerji asılılığı yüksək olan Avropa ilə müqayisədə ciddi zərərdən qorunmuş ola bilər.
Əsasən inflyasiyaya təsir edən faktorlar neft və qaz qiymətlərinin artmasıdır. Onları yuxarıya doğru çəkən amillərdən biri də Hörmüz boğazının demək olar ki, tam dayanmasıdır. Buradan dünya üzrə dəniz nəqliyyatının beşdə biri keçir. Qiymət artımına dolayı təsir göstərə biləcək digər faktorlar isə aviabiletlərin və yanacaq paylanması xərclərinin yüksəlməsidir.
Əgər Hörmüz boğazı 25 gündən uzun müddət bağlı qalarsa, Yaxın Şərqdəki neft şirkətləri fəaliyyətini dayandıracaq. Çünki onların anbarları dolacaq. Bunu əvvəl də JPMorgan proqnozlaşdırmışdı.
Hazırda 2–8 mart həftəsi üçün neftin qiymət proqnozu 80–100 $/barrel arasında dəyişir. Daha riskli ssenarilər də mövcuddur; məsələn, əgər Fars körfəzi neft infrastrukturu hədəfə alınarsa, 20% ehtimalla qiymətlər 120 $/barrel-ə qədər qalxa bilər.
MONETAR.AZ
