Bir sıra İspaniya KİV-lərində Mərakeşlə Portuqaliyanı birləşdirəcək 800 milyon avroluq sualtı tunelin tikilə biləcəyi ilə bağlı diqqətçəkən iddia yayılıb. Lakin rəsmi mənbələrin olmaması, eləcə də açıq coğrafi və iqtisadi uyğunsuzluqlar bu məlumatın əsassız olduğunu və böyük ehtimalla yanlış şərh edilmiş viral videodan qaynaqlandığını göstərir.
Son günlərdə Mərakeş və Portuqaliyanın bu iki ölkəni birləşdirəcək sualtı tunel tikməyi planlaşdırdığı, layihənin büdcəsinin isə 800 milyon avro olacağı barədə xəbərlər geniş şəkildə yayılıb.
Məlumatın mənbəyi kimi Okdiario nəşrinin reportajı göstərilir. Orada iki ölkə arasında “sualtı magistral” layihəsinin mümkün başlanmasından bəhs edilib. Lakin əsas məqam budur ki, bu iddianı təsdiqləyən heç bir rəsmi mənbə yoxdur.
Nə Mərakeş, nə də Portuqaliya tərəfi, istər nazirliklər, istər infrastruktur qurumları, istərsə də siyasi liderlər belə bir layihəni təsdiqləyib. Bu miqyasda təşəbbüs üçün rəsmi açıqlamanın olmaması ciddi suallar doğurur.
Digər media orqanları, o cümlədən El Español və Morocco World News, məlumatı yoxlamadan təkrar yayımlayıb, bəzi hallarda isə demək olar ki, eyni mətni olduğu kimi paylaşıblar.
Real olmayan büdcə
Açıqlanan 800 milyon avroluq büdcə (9 milyard dirhəmdən az) dərhal şübhə doğurur. Müqayisə üçün, Tanjerlə Tarifanı birləşdirməsi planlaşdırılan Cəbəllütariq boğazı altındakı tunel layihəsinin dəyəri 7,5–10 milyard avro arasında qiymətləndirilir.
Yəni daha qısa və daha real layihənin təxminən 10 dəfə baha başa gələcəyi gözlənilir.
Coğrafi uyğunsuzluq
Coğrafiya da bu iddianı zəiflədir. Portuqaliya tərəfi kimi göstərilən Alqarve sahili Tanjerdən düz xətt üzrə 200 kilometrdən çox məsafədə yerləşir. Halbuki Cəbəllütariq boğazının ən dar hissəsi cəmi təxminən 15 kilometrdir.
200 kilometrlik sualtı tunelin tikintisi mühəndislik baxımından misilsiz çətinlik olardı. Müqayisə üçün, dünyanın ən uzun sualtı tuneli — Yaponiyadakı Seikan Tuneli 54 kilometr uzunluğundadır, Manş tuneli isə 50 kilometrdir. Planlaşdırılan Cəbəllütariq tunelinin uzunluğu isə 42 kilometr, bunun 27,7 kilometri sualtıdır.
Belə layihələr adətən təhlükəsizlik və xərclərə görə avtomobil yolu deyil, dəmir yolu üçün nəzərdə tutulur. Avtomobil tunelləri daha geniş diametr, mürəkkəb ventilyasiya sistemləri və əlavə yanğın təhlükəsizliyi infrastrukturu tələb edir. Dəmir yolu isə daha təhlükəsiz, səmərəli və yüksək ötürücülük qabiliyyətinə malikdir.
İqtisadi əsaslandırmanın zəifliyi
Texniki çətinliklərdən əlavə, layihənin iqtisadi əsaslandırması da zəif görünür. Avropa ilə Mərakeş arasında ticarət və sərnişin axınları əsasən bu iki region arasında logistika mərkəzi rolunu oynayan İspaniya üzərindən həyata keçirilir.
Portuqaliya isə bu baxımdan eyni əhəmiyyətə malik deyil. Birbaşa tunel mövcud marşrutları faktiki olaraq təkrarlamış olardı. Belə ki, səyahətçilər artıq Portuqaliyanın cənubundan avtomobillə Tarifaya gedə və oradan bərə ilə Tanjerə keçə bilirlər.
Viral şayiə
Əlavə araşdırmalar göstərir ki, bu xəbər 22 aprel tarixində portuqaliyalı bir influenserin Facebook-da paylaşdığı viral videodan qaynaqlana bilər. Videoda guya belə bir tunel layihəsindən bəhs edilir, lakin müəllif videonun sonunda bunun həqiqətə uyğun olmadığını özü təkzib edir.
Görünür, bu mühüm detal ilkin xəbərlərdə nəzərdən qaçıb.
Rəsmi təsdiqin olmaması fonunda Mərakeş–Portuqaliya tuneli real layihədən çox, öz-özünə yayılan bir şayiəni xatırladır.
MONETAR.AZ
