İnvestisiya qərarı verərkən qarşılaşacağınız 10 sual

İnvestisiya yalnız gəlir əldə etmək imkanı deyil, eyni zamanda maliyyə riski deməkdir. Hər hansı investisiya qərarı verməzdən əvvəl məhsulun necə işlədiyini, mümkün gəliri və itki ehtimalını anlamaq vacibdir. Bəzən yüksək gəlir vədi investorun diqqətini cəlb edir, lakin əsas suallar cavablandırılmadan verilən qərar sonradan maliyyə itkisinə səbəb ola bilər.

Bəs investisiya etməzdən əvvəl hansı suallar yaranır?

İlk sual investisiyanın məqsədi ilə bağlı olmalıdır. Pulun müəyyən müddət ərzində artırılması, əlavə gəlir əldə edilməsi, uzunmüddətli yığım və ya konkret maliyyə hədəfinə çatmaq kimi məqsədlər fərqli investisiya yanaşmaları tələb edir.

Məqsəd dəqiq müəyyənləşdirilmədən seçilən investisiya aləti gözləntilərə uyğun olmaya bilər.

İnvestisiya üçün ayrılan vəsait gündəlik xərclər və təcili ehtiyaclar üçün nəzərdə tutulan puldan ayrı olmalıdır.

İnvestor əvvəlcə nə qədər vəsaiti riskə atmağa hazır olduğunu müəyyənləşdirməlidir. Xüsusilə bütün yığımları yalnız bir investisiya alətinə yönəltmək risklərin artmasına səbəb ola bilər.

İnvestisiyanın müddəti seçimə birbaşa təsir edir. Qısamüddətli və uzunmüddətli investisiyaların risk və gəlir xüsusiyyətləri fərqli ola bilər. Buna görə investisiyadan əldə ediləcək vəsaitə nə vaxt ehtiyac yarana biləcəyini əvvəlcədən müəyyənləşdirmək vacibdir.

Hər bir investisiyanın müəyyən risk səviyyəsi var. Daha yüksək gəlir vədi adətən daha yüksək risklə müşayiət oluna bilər.

İnvestor özünə sual verməlidir: investisiyanın dəyəri müəyyən müddətdə əhəmiyyətli dərəcədə azalsa, maliyyə vəziyyətimə necə təsir edəcək?

Pulun hansı mexanizmlə qazanc gətirəcəyi aydın olmalıdır. Gəlir faiz, dividend, qiymət artımı, icarə və ya digər mənbələrdən formalaşa bilər. “Yüksək gəlir” vədi ilə kifayətlənmək əvəzinə, gəlirin hansı mənbədən yarandığını və bunun hansı şərtlərlə mümkün olduğunu araşdırmaq lazımdır.

İnvestisiya etməzdən əvvəl vəsaitin nə zaman və hansı şərtlərlə geri götürülə biləcəyi öyrənilməlidir.

Bəzi investisiyalarda vəsaiti qısa müddətdə nağdlaşdırmaq mümkün olduğu halda, digərlərində satış üçün daha uzun müddət tələb oluna bilər. Erkən çıxış zamanı komissiya və ya digər xərclərin olub-olmadığı da əvvəlcədən bilinməlidir.

İnvestisiyanın gəlirliliyini hesablayarkən yalnız əldə ediləcək gəlirə deyil, bütün xərclərə də baxmaq lazımdır.

Komissiyalar, xidmət haqları, hesablaşma xərcləri, vergilər və digər ödənişlər yekun gəlirə təsir göstərə bilər.

Pul yatırılan şirkət və ya maliyyə vasitəçisi haqqında məlumat toplamaq vacibdir.

Qurumun müvafiq fəaliyyət icazələrinin olub-olmaması, hüquqi statusu, müqavilə şərtləri və investorun hüquqlarının necə qorunduğu araşdırılmalıdır.

Xüsusilə qısa müddətdə yüksək və zəmanətli gəlir vəd edən təkliflərə ehtiyatla yanaşmaq lazımdır.

İnvestisiyanın bütün vəsaitlə yalnız bir aktivə yönəldilməsi riskləri artıra bilər.

Müxtəlif aktiv və investisiya alətləri arasında bölgü risklərin idarə edilməsində istifadə olunan əsas yanaşmalardan biridir. Bununla belə, diversifikasiya itki riskini tam aradan qaldırmır.

İnvestisiya qərarından əvvəl yalnız mümkün gəliri deyil, mümkün itkini də hesablamaq lazımdır.

Əgər investor ən pis ssenaridə nə qədər vəsait itirə biləcəyini bilmirsə, həmin investisiya barədə qərar verməzdən əvvəl əlavə məlumat toplamaq daha məqsədəuyğundur.

İnvestisiya qərarı verərkən əsas məqsəd yalnız yüksək gəlir axtarmaq deyil, riskləri və şərtləri başa düşməkdir. İnvestor investisiyanın necə gəlir yaratdığını, hansı xərclərin olduğunu, vəsaitin nə qədər müddətə bağlanacağını və ən pis halda nə qədər itki yarana biləcəyini bilməlidir.

Sadə qayda belədir: başa düşmədiyiniz investisiyaya tələsmədən əvvəl suallarınızı cavablandırın.

İnvestisiya qərarı fərdi maliyyə vəziyyətinə, məqsədlərə və risk imkanlarına uyğun qiymətləndirilməlidir. Zəruri hallarda müstəqil maliyyə məsləhətçisindən peşəkar rəy almaq da faydalı ola bilər.