Xaricdən onlayn alış-veriş erası ciddi sınaq qarşısındadır. Qonşu ölkələrdə tətbiq edilən yeni ƏDV qaydaları və vergi artımları Azərbaycandakı karqo şirkətlərinin və onlayn alıcıların gündəmini dəyişə bilər. Bəs bizdə vəziyyət necədir? "300 dollar" limiti və vergi yükü qiymətlərə necə təsir edəcək?
Bazarın "Qara Qutusu": Niyə xaricdən almaq daha ucuzdur?
İstər Rusiyada, istərsə də Azərbaycanda yerli mağazalar vergi (ƏDV, gömrük rüsumu) ödədikləri halda, fərdi şəxslərin onlayn sifarişləri müəyyən limit daxilində bu yükdən azad idi. Qeyd olunan "vergi yenilənməsi" məhz bu boşluğu doldurmağa xidmət edir.
Azərbaycanda da son illər onlayn ticarət (xüsusən Türkiyə və Çindən) yerli bazarı sıxışdırıb. Əgər bizdə də bənzər ƏDV tətbiqi (məsələn, 18% ƏDV-nin birbaşa qiymətə əlavə edilməsi) gündəmə gələrsə, xaricdən gələn malların daxili bazarla qiymət fərqi 20-30% azalacaq.
Azərbaycan reallığı: 300 dollar limiti və Gömrük rəsmiləşdirilməsi
Hazırda Azərbaycan vətəndaşları ay ərzində 300 ABŞ dolları məbləğində malı rüsumsuz gətirə bilirlər. Lakin beynəlxalq trendlər göstərir ki, dövlətlər artıq bu limitləri aşağı salmağa və ya birbaşa "sərhəddə vergi" tətbiqinə keçməyə çalışırlar.
-
Mərhələli artım: Rusiya 2029-cu ilə qədər vergini 22%-ə qaldırmağı planlaşdırırsa, bu, regionda onlayn malların bahalaşma zəncirini başladacaq.
-
Yerli istehsalın qorunması: Bu addımların əsas məqsədi "Milli riteyler"i qorumaqdır. Lakin yerli istehsal zəif olduqda, bu sadəcə alıcının cibinə əlavə yük kimi yansıyır.
Karqo şirkətlərinin aqibəti: "Boz bazar" təhlükəsi
Xəbərdə vurğulanan ən maraqlı məqam alıcıların Telegram və C2C (insandan-insana) satışlara yönəlməsidir. Bakıda da rəsmi karqo şirkətlərindən kənar, fərdi şəxslərin gətirib satdığı mallar kifayət qədər çoxdur. Əgər rəsmi marketpleyslərdə (AliExpress və s.) qiymətlər vergi hesabına artsa, insanlar yenidən qeyri-rəsmi "bayyerlərə" (xaricdən mal vuran vasitəçilər) üz tutacaqlar. Bu isə dövlət nəzarətinin itməsi və istehlakçı hüquqlarının pozulması deməkdir.
Bizi nələr gözləyir? (Qısa proqnoz):
-
Qiymət artımı: 2027-ci ildən etibarən xaricdən sifariş etdiyiniz hər məhsulun qiymətində vergi "payı" görəcəksiniz.
-
Sadə bəyanetmə: Vergi ödənişi birbaşa platforma tərəfindən tutulacağı üçün gömrükdə gecikmələr azala bilər, lakin bu, rahatlığın bədəli olacaq.
-
Yerli bazarda canlanma: Qiymətlər bərabərləşdiyi üçün "gedib elə dükandan alaram" deyənlərin sayı artacaq.
Sizcə, onlayn alış-verişə ƏDV tətbiq olunsa, yenə də xaricdən sifariş verməyə davam edəcəksiniz, yoxsa yerli dükanlara üz tutacaqsınız?
"Ucuz Çin" dövrü bitir, "Şəffaf və bahalı" dövr başlayır. Büdcənizi bu dəyişikliyə indidən hazırlayın!
MONETAR.AZ
