Vaşinqton və Tehran arasında fevral ayından bəri davam edən dolayı sülh danışıqlarına və kövrək atəşkəs cəhdlərinə baxmayaraq, Fars körfəzində hərbi və iqtisadi gərginlik pik həddə çatıb. İranın regional tərəfdaşlara (Küveyt və Bəhreyn) qarşı son raket və PUA hücumlarından sonra ABŞ strateji bir iqtisadi rıçaqı dövriyyəyə sökür: Dondurulmuş İran aktivlərinin müsadirəsi və regionun bərpasına yönəldilməsi.
Reuters agentliyinin şənbə günü yaydığı məlumata görə, ABŞ-ın maliyyə naziri Skott Bessent (Scott Bessent) rəsmi qurumlara Fars körfəzi ölkələrinin infrastrukturuna dəyən zərərin qiymətləndirilməsini və bu zərərin İranın dondurulmuş vəsaitləri hesabına ödənilməsinin hüquqi mexanizmlərini araşdırmağı tapşırıb.
Regiondakı hərbi gərginlik cəmi bir neçə saat ərzində sürətlə alovlanıb. CENTCOM-un son hesabatına görə, atılan 7 ballistik raketdən 6-sı hava hücumundan müdafiə sistemləri tərəfindən zərərsizləşdirilib, biri isə hədəfə çatmayıb. ABŞ hərbi personalı arasında itki qeydə alınmasa da, Küveyt və Bəhreyn ərazisində mülki infrastruktura maddi ziyan dəyib. Bəhreyn (ABŞ-ın 5-ci Donanmasının qərargahı) və Küveyt baş verənləri "suverenliyin kobud şəkildə pozulması və təhlükəli eskalasiya" kimi pisləyib.
Bu hərbi eskalasiya, pərdəarxası sülh danışıqlarının düyün nöqtəsini — dondurulmuş aktivləri yenidən gündəmə gətirib. Cəmi bir gün əvvəl İranın ali liderinin hərbi müşaviri Möhsün Rezai bəyan etmişdi ki, Vaşinqtonla hər hansı yekun sülh sazişi ABŞ tərəfindən bloklanmış 24 milyard dollar həcmində İran aktivinin azad edilməsini nəzərdə tutmalıdır.
ABŞ Maliyyə Nazirliyinin yeni təşəbbüsü isə bu vəsaitlərin Tehrana qaytarılmasını deyil, əksinə, tamamilə əldən çıxmasını şərtləndirə bilər.
Münaqişənin əsas coğrafiyası olan Hörmüz boğazı qlobal neft və mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) daşımalarının əsas arteriyasıdır. ABŞ-ın hazırda İran limanlarına tətbiq etdiyi dəniz blokadası və İranın boğazdakı gəmiçiliyə təhdidləri enerji daşıyıcılarının qiymətində kəskin sıçrayışlara (spike) və qlobal tədarük zəncirində qırılmalara səbəb olub.
Həftəsonu Pakistandan olan vasitəçilərin (Daxili İşlər Naziri Möhsin Nəqvi) Tehrana səfəri və ali lider Müctəba Xameneiyə məktub çatdırmaq cəhdləri hələlik diplomatik dalandan çıxış yolu təmin edə bilməyib. Vaşinqton regional təhlükəsizlik zəmanətləri tətbiq olunmayacağı təqdirdə maliyyə təzyiqlərini (aktivlərin likvidasiyası daxil olmaqla) daha da sərtləşdirəcəyini nümayiş etdirir.
