2026-cı ilin I rübündə Azərbaycan bank sektorunda biznes kreditləri portfeli 16,1 milyard manata çatıb. Bununla belə, müşahidə olunan genişlənmə struktur disbalanslar və risk konsentrasiyası ilə müşayiət olunur ki, bu da artımın keyfiyyəti ilə bağlı suallar yaradır.
Sistem əhəmiyyətli bankların davranışı diqqət çəkir. Azərbaycan Beynəlxalq Bankı (ABB) və PAŞA Bank biznes kredit portfellərini müvafiq olaraq 0,5% və 3,2% azaldıb. Bu bankların bazarın təxminən 40%-ni təşkil etdiyini nəzərə alsaq, azalma iri korporativ seqmentdə kredit tələbinin zəifləməsinə və ya risk iştahının azalmasına işarə edir. Bu dinamika real sektorun maliyyələşməsinə mənfi təsir göstərə bilər.
Bazarın yüksək təmərküzləşməsi əsas risk faktorlarından biri olaraq qalır. Biznes kreditlərinin böyük hissəsi ilk beş bankda cəmlənib. Bu, rəqabəti məhdudlaşdırır və kiçik bankları daha yüksək riskli seqmentlərə yönəldir. Nəticədə problemli kreditlərin artım ehtimalı yüksəlir.
Orta banklarda sürətli portfel genişlənməsi müşahidə olunur. AFB Bank və ASB Bank biznes kreditlərini müvafiq olaraq 17,5% və 13,2% artırıb. Bu artımın əsasən iri borcalanlar hesabına formalaşması ehtimalı yüksəkdir və bu, portfeldə konsentrasiya riskini artırır.
Kiçik banklar üzrə dinamika zəif olaraq qalır. Bank Avrasiya və Bank Melli İran (Azərbaycan filialı) kimi banklarda biznes kredit portfeli azalır və ya aşağı səviyyədə qalır. Bu isə onların gəlirliliyinə və bazar mövqeyinə mənfi təsir göstərir.
Beləliklə, sektorda üç əsas tendensiya formalaşır: iri banklarda ehtiyatlılıq, orta banklarda aqressiv genişlənmə, kiçik banklarda isə zəifləmə. Bu struktur kredit bazarının dayanıqlılığı üçün risk yaradır.
Analitik baxımdan bir neçə əsas tövsiyə ön plana çıxır. İlk növbədə, Azərbaycan Mərkəzi Bankı tərəfindən sürətlə böyüyən banklarda kredit keyfiyyətinə nəzarət gücləndirilməlidir. Paralel olaraq, dövlət zəmanətli kredit mexanizmlərinin genişləndirilməsi kiçik və orta bankların real sektorun maliyyələşməsində rolunu artırmağa kömək edə bilər. Bundan əlavə, portfeli kiçilən və rəqabət qabiliyyəti zəif olan bankların konsolidasiyası və ya restrukturizasiyası məsələsi orta və uzunmüddətli perspektivdə aktuallaşa bilər.
Nəticə olaraq, nominal artıma baxmayaraq, biznes kreditləşməsində risklərin yığılması müşahidə olunur. Mövcud meyllər davam edərsə, orta müddətdə sektorun dayanıqlılığı zəifləyə bilər.
MONETAR.AZ
