Norveç hökuməti qlobal enerji bazarındakı kəskin dalğalanmalar fonunda neft və qaz hasilatından əldə edilən dövlət gəlirləri ilə bağlı proqnozlarını əhəmiyyətli dərəcədə yeniləyib. Çərşənbə axşamı açıqlanan rəsmi məlumatlara görə, ölkənin enerji gəlirləri bu il 721,1 milyard krona (təxminən 78,71 milyard dollar) çatacaq. Bu, əvvəlki proqnozla müqayisədə təxminən 18 milyard dollar daha çoxdur.
Gəlirlərin bu dərəcədə kəskin artması birbaşa geosiyasi vəziyyətlə bağlıdır. İranın iştirak etdiyi müharibə Yaxın Şərqdən tədarük zəncirlərini pozduğu üçün qlobal bazarda neft və qaz qiymətləri yüksək səviyyədə qalmaqdadır. Avropanın əsas enerji təchizatçısı kimi Norveç bu vəziyyətdən ən çox faydalanan ölkəyə çevrilib.
-
Hasilat həcmi: Ölkə hazırda gündəlik təxminən 4 milyon barel neft ekvivalenti hasil edir.
-
Vəsaitlərin istiqaməti: Leyboristlər kabineti bildirib ki, yaranan əlavə gəlirlər birbaşa Norveç Suveren Fonduna (Qlobal Pensiya Fondu) yönəldiləcək.
Norveçin suveren fondu hazırda 2,2 trilyon dollar həcmi ilə dünyanın ən böyük dövlət fondu statusunu qoruyur. Bu nəhəng maliyyə ehtiyatı Norveçi bir çox Avropa ölkəsinin üzləşdiyi büdcə kəsiri problemindən sığortalayır və ölkəyə böyük büdcə profisiti qazandırır.
Böyük gəlirlər özü ilə müəyyən iqtisadi risklər də gətirir. Hökumət daxili bazara həddindən artıq vəsait axınının qarşısını almaq üçün xərcləri ciddi şəkildə məhdudlaşdırır. Bunun əsas səbəbləri şunlardır:
-
İnflyasiya təzyiqi: Artan gəlirlər daxili tələbatı stimullaşdıraraq qiymətlərin sürətlə qalxmasına səbəb ola bilər.
-
Faiz dərəcələri: Norges Bank (Mərkəzi Bank) inflyasiyanı cilovlamaq üçün ötən həftə faiz dərəcəsini 25 baza bəndi artıraraq 4,25 faizə çatdırıb.
Analitiklər qeyd edirlər ki, Norveç modelinin uğuru təkcə zəngin resurslarda deyil, həm də bu vəsaitlərin gələcək nəsillər üçün fondda toplanması və daxili iqtisadiyyatı qorumaq üçün xərclərin sərt şəkildə nizamlanmasındadır.
MONETAR.AZ
