Pekində keçirilən yüksək səviyyəli görüşdə Çin lideri Si Cinpin ABŞ Prezidenti Donald Trampa Pekinin Amerika neftinə olan tələbatını kəskin artırmağa hazır olduğu mesajını verib. Ağ Evin rəsmi açıqlamasına əsasən, bu təklif həm iqtisadi, həm də strateji xarakter daşıyır.
Çinin ABŞ neftinə marağının artmasının əsas səbəbi Yaxın Şərqdə davam edən hərbi münaqişədir. Hazırda Hörmüz boğazının blokada riski Çinin enerji təhlükəsizliyini təhdid edir. Pekin ABŞ-dan neft idxalını artırmaqla yaxın Şərq neftindən (xüsusilə körfəz ölkələrindən) asılılığı azaltmaq və təchizat yollarını diversifikasiya edərək Sakit okean marşrutuna üstünlük vermək istəyir.
Çin dünyanın ən böyük neft idxalçısı olsa da, ABŞ neftinin bu zəncirdəki payı həmişə qeyri-sabit olub:
-
Pik nöqtəsi (2020): Gündəlik 395 min barel (ümumi idxalın təxminən 4%-i).
-
Eniş dövrü (2024): Gündəlik 193 min barel (illik təxminən 6 milyard dollar dəyərində).
-
Tam dayanma (May 2025 - İndiyədək): 2025-ci ilin may ayında ABŞ neftinə tətbiq edilən 20%-lik cavab tarifi nəticəsində Çin ABŞ-dan neft idxalını tamamilə dayandırıb.
Maraqlıdır ki, Ağ Ev bu müzakirəni rəsmi xülasəyə daxil etsə də, Çin tərəfi eyni dərəcədə açıq deyil. Çin KİV-ləri görüşlə bağlı xəbərlərdə "neft alışı" mövzusuna toxunmayıb. Rəsmi Pekin hələlik bu məsələ ilə bağlı heç bir şərh verməyib.
Ekspertlərin fikrincə, Si Cinpinin bu təklifi "masada olan böyük bir kartdır". Əgər ABŞ Çin mallarına tətbiq olunan bəzi tarifləri yumşaldarsa, Pekin də öz növbəsində ABŞ neftinə qoyulan 20%-lik vergini ləğv edə bilər. Bu, həm ABŞ-ın ticarət kəsirini azaldar, həm də Çinin enerji böhranı riskini minimuma endirər.
MONETAR.AZ
