Bu gün dünya bazarlarında neft qiymətləri aşağı düşüb. Bakı vaxtı ilə saat 10:04-ə olan məlumata görə, “Brent” markalı neftin fyuçersləri 0,63% ucuzlaşaraq bir barel üçün 104,06 dollara, ABŞ-ın WTI markalı xam neftinin qiyməti isə 1,15% azalaraq 90,79 dollara geriləyib.
Bununla belə, ötən həftənin yekunlarına əsasən, “Brent” 3,55%, WTI isə 1,40% bahalaşıb.
Qiymətlərin aşağı düşməsinin əsas səbəblərindən biri qlobal bazarda dizel yanacağı təklifinin kəskin artacağı ilə bağlı gözləntilərdir. ABŞ Prezidenti Donald Trampın sözlərinə görə, Rusiya dərhal 300 min tondan çox, noyabrda əlavə 500 min ton, daha sonra isə 1 milyon ton dizel yanacağı tədarük edəcək. Neft emalı zavodlarının texniki vəziyyətindən asılı olaraq, tədarükün ümumi həcmi 3 milyon tona çata bilər.
Bu əməliyyatlar üçün ABŞ Maliyyə Nazirliyinin verdiyi xüsusi lisenziya 2027-ci ilin aprelinədək qüvvədədir. Rusiyanın baş nazirinin müavini Aleksandr Novak da dizel yanacağının ixracına tətbiq edilən məhdudiyyətlərin planlaşdırılandan daha əvvəl aradan qaldırıldığını açıqlayıb.
Eyni zamanda, “Financial Times” qəzetinin məlumatına görə, Ukrayna Rusiyanın neft emalı zavodlarına zərbələr endirməyi davam etdirəcək. Tramp Rusiya ilə Ukrayna arasında enerji sahəsində razılaşma əldə olunduğunu bildirsə də, tərəflər bu məlumatı təsdiqləyən rəsmi açıqlama verməyiblər.
Neft bazarında qiymətlərin daha kəskin enməsinin qarşısını alan əsas amillərdən biri isə Hürmüz boğazı ətrafında geosiyasi gərginliyin yenidən artmasıdır. İran ABŞ-ın boğazın açılması ilə bağlı irəli sürülən yeddi şərtə verdiyi cavabı qeyri-qənaətbəxş hesab edib. Bununla yanaşı, Böyük Britaniyanın UKMTO dəniz ticarəti təşkilatı Omanın Sohar lövbər dayanacağı yaxınlığında bir tankerin dron hücumuna məruz qaldığını bildirib.
Qiymətlərə təsir göstərən digər amil Meksika körfəzində müşahidə olunan “Isaias” qasırğasıdır. Təbii fəlakət təhlükəsi səbəbindən ABŞ-ın körfəzdəki hissəsində neft hasilatının əhəmiyyətli bölümü dayandırılıb.
Məlumata görə, cümə axşamı hasilatın təxminən 63%-i, yaxud gündəlik 1,3 milyon barel dayandırılmışdı. CNN-in məlumatına əsasən, cümə günü günorta saatlarında bu göstərici 72%-ə yüksəlib.
Qasırğa ABŞ-ın neft emalı infrastrukturunu da təhdid edir. Ştatın sahil xətti boyunca yerləşən və ölkənin ümumi neft emalı gücünün təxminən 2%-ni təşkil edən zavodlar təbii fəlakətin mümkün təsirləri ilə üzləşə bilər.
Beləliklə, bazarda eyni vaxtda iki əks istiqamətli amil müşahidə olunur: Rusiya dizelinin tədarükünün artacağı gözləntisi qiymətlərə təzyiq göstərir, Hürmüz boğazı ətrafındakı gərginlik və ABŞ-da hasilatın dayanması isə neftin ucuzlaşmasını məhdudlaşdırır.
MONETAR.AZ
