Süni intellekt (AI) texnologiyalarının sürətli təkamülü internetdən istifadə vərdişlərimizi köklü şəkildə dəyişməyə başlayıb. Bank of America Securities analitiklərinin hazırladığı son hesablata görə, internet ənənəvi "linklərə klikləmə" modelindən, istifadəçinin adından qərar verən və tapşırıqları icra edən agent əsaslı süni intellekt (agentic AI) modelinə keçid edir. Bu böyük transformasiyanın ən güclü və əsas benefisiarlarından biri isə axtarış nəhəngi Google ola bilər.
Gələcəkdə istifadəçilər məhsul araşdırmaq, aviabilet və ya hotel rezerv etmək, yaxud onlayn alış-veriş etmək üçün saytları tək-tək gəzmək məcburiyyətində qalmayacaqlar. Bunun əvəzinə bütün proses birbaşa süni intellekt köməkçilərinə həvalə olunacaq.
Google artıq bir neçə ildir ki, axtarış mühərriki ilə elektron ticarəti (e-commerce) bir araya gətirən AI Mode, Search Agents və Universal Cart kimi daxili həllərini inkişaf etdirir. Hazırda bu alətlər nəhəng istifadəçi bazasına malikdir:
-
AI Mode: Aylıq təxminən 1 milyard aktiv istifadəçi.
-
AI Overviews: Aylıq təxminən 2.5 milyard aktiv istifadəçi.
Bu platformalar istifadəçiyə süni intellektin formalaşdırdığı axtarış nəticələri daxilində məhsulları birbaşa müqayisə etmək və tərk etmədən satın almaq imkanı yaradır.
Google-un bu sahədəki ən strateji gedişlərindən biri Universal Commerce Protocol (Universal Ticarət Protokolu) təşəbbüsüdür. Bu sistem AI agentlərini satıcılar, qlobal pərakəndə nəhəngləri və ödəniş provayderləri ilə birbaşa əlaqələndirir. Layihənin miqyasını anlamaq üçün onun tərəfdaşlıq şəbəkəsinə nəzər salmaq kifayətdir.
Bu ortaq infrastruktur sayəsində AI agentləri real vaxt rejimində məhsul qiymətlərini müqayisə edə, mağazalardakı anbar qalıqlarını (inventory) yoxlaya və tamamilə istifadəçinin adından maliyyə əməliyyatını yekunlaşdıra bilir.
Google bu sahədə tək deyil və rəqabət hər gün daha da kəskinləşir. OpenAI şirkəti özünün ChatGPT platformasını sürətlə ticarət imkanları ilə genişləndirir. Hesabata görə, ChatGPT-nin həftəlik aktiv istifadəçi sayı artıq 1 milyard həddinə yaxınlaşıb. OpenAI hazırda rəqib olaraq özünün Operator agenti və Agentic Commerce Protocol həlləri üzərində işləyir.
Bundan əlavə, digər texnologiya və xidmət nəhəngləri də müştərilərlə birbaşa əlaqəni əldən verməmək üçün agent texnologiyalarına milyardlarla dollar sərmayə yatırırlar:
-
Böyük Texnologiya: Meta Platforms, Amazon və Anthropic.
-
Turizm və Çatdırılma sektoru: Booking Holdings, Expedia Group, DoorDash və Instacart.
Əgər agent əsaslı süni intellekt tam mənası ilə ana axına (mainstream) çevrilərsə, internet iqtisadiyyatının yeni qapısı artıq brauzerlər və ya ənənəvi axtarış sətirləri olmayacaq. İstifadəçinin bircə cümləlik "mənə ən uyğun məhsulu tap və al" əmri, arxa fonda milyardlarla dollarlıq ticarət dövriyyəsini idarə edən AI agentləri tərəfindən icra olunacaq.
MONETAR.AZ
